Abercrombie & Fitch: een wasbord of maatje 36 als ultiem selectiecriterium
© Marc Geysens / Photonews De verkopers van de gloednieuwe Belgische Abercrombie & Fitch winkel zijn gegeerd. Klanten willen met hen op de foto. Rekruteerders hebben hen zorgvuldig ‘gecast’. Het oogt mooi, zoveel sexy werkvolk. Maar mag het ook: looks als selectiecriterium voor een job?
| Van minimumlengte en maximumgewicht tot nagelvoorschriften: gaat kledingreus Abercrombie & Fitch te ver in casting van verkopers? |
Kijk er de carrièrepagina’s op de Abercrombie-website rustig op na. In de winkels van het überhippe Amerikaanse kledingmerk werken geen gewone verkopers. Abercrombie is een lifestyle, baby. Het bedrijf omschrijft zijn winkelpersoneel consequent als ‘onze modellen’. Deze mooie jongens en meisjes helpen weliswaar klanten en houden orde in de zaak. Maar hun hoofdtaak is het uitdragen en beschermen van Abercrombies imago via hun persoonlijke stijl. Als marketingstrategie werkt die aanpak wonderwel. Aantrekkelijk personeel trekt klanten aan. Wereldwijd blijken mensen bereid om aan te schuiven voor Abercrombie & Fitch filialen. Sommige klanten zijn nieuwsgierig naar de unieke winkelervaring, die sterk leunt op luide muziek en gedimde lichten. Al draait het bij menig tienermeisje in de wachtrij om de verkopers in bloot bovenlijf aan de ingang. Desgevraagd gaan die joviale halfgoden mee op de foto. Hun jobtitel is tenslotte ‘model’.
Uitzonderlijke werving
Wie het met eigen ogen wil zien, kan sinds 8 december terecht in de Brusselse Waterloolaan 20-21. Ook wie droomt van een carrière tussen kledingrekken vol (stevig geprijsde) jeans, ruitjeshemden en sweaters met kap moet daarheen. Schriftelijk solliciteren voor een verkoopfunctie bij Abercrombie & Fitch is een beetje als trainen voor een marathon vanuit je sofa. Zo pak je de zaken niet aan. Sollicitanten moeten zich – alweer volgens de website – persoonlijk melden bij een winkelmanager. Liever nog neemt het bedrijf zelf initiatief. Abercrombie heeft ‘visuele managers’ in dienst die rondhangen op plaatsen waar mooi jong volk komt. Spotten ze iemand met de juiste look, dan spreken ze hem of haar aan. Professor Frank Hendrickx van het Instituut voor Arbeidsrecht van de K.U.Leuven: “Je hoeft geen winkelpersoneel te zoeken via de klassieke kanalen, zoals de krant, websites of selectiebureaus. Een niet-klassieke manier is mensen aanspreken uit je persoonlijke netwerk. Toevallige voorbijgangers benaderen op festivals of winkelstraten is weer wat anders. Dat is een uitzonderlijke en op toeval gebaseerde techniek.”
Het is vooral een techniek die toelaat om een groot aantal mensen ongemerkt te screenen en de witte raven onder hen te benaderen. Abercrombies imago is dat van de ‘Gouden Jeugd’ op z’n Amerikaans: jong, gezond, sportief en geliefd. Als het winkelpersoneel dat beeld moet projecteren, dan zijn de fysieke vereisten voor hun functie niet min. Maar is dat wettelijk: mensen rekruteren op hun uiterlijk?
Droomuiterlijk
“Bewust of onbewust hebben heel wat werkgevers visuele normen waaraan ze willen dat hun personeel voldoet”, zegt Frank Hendrickx. “Enkele jaren geleden hield de Nederlandse vakbond FNV een grootschalige enquête rond werk en uiterlijk. Daaruit bleek dat een toenemend aantal ondernemingen hun werknemers afspraken wil opleggen wat betreft kleding, versiering – denk aan piercings en tatoeages – en haartooi. Soms verantwoordt men zulke voorschriften vanuit veiligheidsoverwegingen. Maar men verwijst ook naar het feit dat klanten zich het prettigst voelen wanneer winkelpersoneel duidelijk herkenbaar is en er normconform bijloopt.” De professor geeft onmiddellijk toe dat we ons op glad ijs bevinden. Frank Hendrickx: “Veel mannen vinden het normaal dat ze geen korte broek mogen dragen op kantoor. Maar als je hen verbiedt een baard of paardenstaart te hebben, voelt dat als een inbreuk op hun persoonlijke vrijheid.” Feit is dat de werkgever juridisch gesproken stijlrichtlijnen en een dress code mag opleggen zolang daar gegronde redenen voor zijn. Aan de werkgever om dat te bewijzen. Frank Hendrickx: “In Amerika was er een pizzabedrijf dat na klachten van klanten omtrent hygiëne aan al z’n thuisbezorgers vroeg om hun baard af te scheren. Een rechter vond die vraag onwettig.”
Wasbordbuik
Trekken we de redenering door, dan is de vraag: is een torso als van de jonge Brad Pitt een essentiële vereiste om klanten aan de juiste jeans te kunnen helpen? Uiteraard niet, maar de vraagstelling is een tikje vals. In lifestylekringen is ‘De Verrukkelijke Abercrombie Deurjongen’ intussen zo’n begrip, dat je wel degelijk kunt argumenteren dat bij die functie een wasbordbuik hoort. Toch? Frank Hendrickx: “Onder het mom van bedrijfsimago is heus niet alles toegelaten. Ik verwijs naar een rechtszaak tegen South-West Airlines in de jaren tachtig. Die luchtvaartmaatschappij nam alleen knappe jonge vrouwen in dienst, conform de bedrijfspolitiek van ‘vrouwelijkheid, lol en sex-appeal’. Dat imago moest mannelijke zakenreizigers aantrekken, maar de rechter vond het bijhorende personeelsbeleid niet legitiem.”
Professor Hendrickx citeert alweer een Amerikaans precedent. Bevestigt dat het cliché van de Amerikaan die alles uitvecht in de rechtszaal? “Het bewijst vooral dat de persoonlijke privacy in Amerika minder goed beschermd is dan in Europa. Een Amerikaanse werknemer kan contractueel afstand doen van een breed scala persoonlijke keuzes, waaronder die betreffende zijn uiterlijk. In het Europese denken is een kern van grondrechten onaantastbaar.” De Belgische antidiscriminatie wetgeving is daarom strenger dan de Amerikaanse. Ze omvat fysieke eigenschappen zoals haarlengte en gewicht, wat in Amerika niet het geval is. Het winkelpersoneel in het Abercrombie-filiaal op de Brusselse Waterloolaan valt onder de Belgische wetgeving. Moet het bedrijf beducht zijn op meer personeelsheibel in z’n Europese winkels dan op het thuisfront?
De mastodont Abercrombie & Fitch lijkt in elk geval op z’n hoede. De rechtszaak en mediastorm rond de Engelse Riam Dean – een vrouwelijk model dat van de winkelvloer naar de stockruimte werd verbannen zodra men haar armprothese zag – is geen onderwerp waarover men nog graag rept. Journalisten van De Standaard, een krant die daags voor de opening van de Brusselse winkel een kritisch artikel publiceerde, waren niet welkom op de persvoorstelling. Intussen klappen op internet - veelal misnoegde ex-werknemers - uit de biecht over de precieze voorschriften in A&F’s mythische stijlgids voor werknemers: van minimumlengte en maximumgewicht tot nagelvoorschriften en een make-upverbod. Krasse feiten of indianenverhalen? De Londense persverantwoordelijke geeft niet thuis. Zo mist Abercrombie & Fitch natuurlijk z’n recht van antwoord.
Frank Hendrickx: “De media moeten voorzichtig zijn met stigma’s. Je kunt een gedurfde personeelspolitiek pas beoordelen als je alle feiten kent. Maar voor discriminatie wegens gezondheid of handicap, is ons rechtssysteem zeer streng.” Intussen gonst de geruchtenmolen. A&F zou bepaalde Amerikaanse realitysterren gevraagd hebben hun merk niet meer te dragen – teveel imagoschade. Een vrouw die met haar autistische zus kleding paste zou de winkel hebben moeten verlaten - idem redenering. Waarom zou je willen werken voor een baas met zo’n elitaire moraal? Is het de hippe werksfeer? De kick om door Abercrombie te worden gekozen?
“Daar mogen wij niet op antwoorden”, klinkt het spijtig en beleefd bij het winkelpersoneel van Hollister, de zusterwinkel van Abercrombie in het Wijnegem Shopping Center die eerder dit jaar opende. Zo zal het antwoord van Tom Mitchelson, de Daily Mail journalist die in 2007 undercover bij A&F in Londen werkte, helaas nog lang circuleren: “Er is nu eenmaal een onuitputtelijke voorraad knappe leeghoofden voor wie niet hun uurloon telt, alleen hun status als uitverkorene.”
Verkopen in schemerdonker en met vette beats, mag dat?
3 snelle juridische vragen
- Vette beats en schemerdonker horen bij de arbeidsomstandigheden van A&F winkelpersoneel. Mag een werkgever de volumeknop onbeperkt opendraaien en de lichten dimmen?
Professor Frank Hendrickx: “Moeilijke werkomstandigheden zijn niet verboden, maar werkgevers moeten de nodige maatregelen nemen om de veiligheid en het welzijn van hun personeel te beschermen. Lawaai en duisternis zijn mogelijke stressfactoren met een negatieve impact op het welzijn. Wie de Abercrombie-winkels kent en er solliciteert, weet weliswaar waarvoor men kiest, maar dat ontslaat de werkgever niet van zijn plichten.” - Als u een verkoopfunctie begeert bij A&F maar geen scout tegen het lijf loopt, dan moet u spontaan solliciteren in de winkel. Is die aanpak (als variant op het klassieke bordje in de winkelruit ‘Verko(o)p(st)er gezocht – zich binnen melden’) legaal?
Frank Hendrickx: “Absoluut. Alleen beveelt het arbeidsrecht rond werving en selectie aan dat sollicitanten voldoende informatie krijgen over de functie en werkomstandigheden waarvoor ze zich kandidaat stellen. Zonder geschreven vacaturebericht ligt daar een grote verantwoordelijkheid bij de winkelmanager.” - Abercrombie maakt een onderscheid tussen ‘impacts’ – winkelpersoneel dat achter de schermen werkt – en ‘models’ – verkopers die in de winkel staan, het bedrijfsimago uitdragen en bijgevolg knap moeten zijn. Kan een werkgever de uiterlijke eisen voor een job opschroeven door het gebruik van de functietitel ‘model’?
Frank Hendrickx: “De wet laat zich niet misleiden door titels maar zal kijken wat een job werkelijk inhoudt, welke functievereisten er zijn en of er een rechtsgrond is om bepaalde fysieke eigenschappen van het personeel te verlangen.’
Tekst: Barbara De Muynnynck