Zorgsector lokt steeds meer jongeren

Het tekort in de zorgsector blijft nijpend. Het laat zich zelfs voelen in provincies die tot nu relatief gespaard bleven, zoals Limburg en West-Vlaanderen. Gelukkig studeren er steeds meer jongeren voor zorgberoepen.

Stevige concurrentie

België klom onlangs in de lijst van landen met de hoogste concurrentiekracht van de negentiende naar de vijftiende plaats. De gezondheidszorg en het basisonderwijs zijn onze sterkhouders in zo'n vergelijking. Op het vlak van publieke gezondheid en levensverwachting scoort ons land bij de allerbesten. Die plaats kunnen we niet verdedigen indien deze sector de komende jaren niet meer volk aantrekt.

Zorgnet Vlaanderen berekende, bijvoorbeeld, dat de volgende tien jaar 12.000 nieuwe medewerkers nodig zijn om de bijkomende zorgvragen in de residentiële ouderenzorg op te vangen. In het voorjaar lanceerde minister van Volksgezondheid Jo Vandeurzen het bericht dat Vlaanderen tegen 2014 afstevent op een tekort van 120.000 m/v’s in de gezondheidszorg. Zijn kabinet cijfert momenteel aan een verfijning van deze schatting.

Knelpuntberoep

“Vandaag zijn de verpleegkundigen en de verzorgenden (thuiszorg, bejaardenzorg, ziekenhuizen, …) de grootste groep zorgverstrekkers . Zij vormen ook het grootste knelpunt”, zegt Eleonora (Lon) Holtzer, de ‘zorgambassadeur’ aangesteld door minister Vandeurzen. “Andere knelpuntberoepen zijn de laboranten, de opvoeders, de medische beeldvormers.”

Lon Holtzer pakt ook uit met twee gunstige berichten: "De jongeren pikken onze boodschap op en kiezen voor deze beroepen. De positieve trend van vorig jaar met meer inschrijvingen voor de opleidingen in de gezondheidszorg, zet zich door. In oktober kunnen we de concrete cijfers van de hogescholen publiceren. Daarnaast vallen de puzzelstukjes van de vele organisaties en verantwoordelijken stilaan in elkaar. De hogescholen, de zorginstellingen, de VDAB, de provincies, ... trekken stilaan allen aan eenzelfde zeel."

Toch blijft er in alle organisaties nood aan meer werkkrachten. "Instellingen die tot hiertoe hun vacatures ingevuld kregen, melden dat ze geen reserves meer kunnen opbouwen om de instroom naar het einde van het volgende schooljaar te overbruggen", waarschuwt Holtzer. Nieuw is dat de tekorten zich ook meer doen voelen in Limburg en West-Vlaanderen, provincies die tot hiertoe relatief gespaard bleven.

Meer thuisverzorgers

Met het terugdringen van het aantal ligdagen van de patiënten is de nood naar bijkomende verpleegkundigen iets minder nijpend in de ziekenhuizen. "Maar die patiënten hebben wel meer thuiszorg nodig. Vele verpleegsters ruilen hun voltijdse baan in voor een deeltijdse. Als deeltijds zelfstandigen stappen ze in de thuisverzorging. Op die manier kunnen ze hun uren zelf regelen en hebben ze minder nachtwerk. Dat is een sterke trend", aldus Caroline De Roose, directeur productmanagement van Randstad Medical. Daarnaast scherpen nieuwe reglementen de tekorten aan.

Caroline De Roose: "Zo moet elke kinderafdeling nu over vier kinderartsen beschikken, vroeger over drie. Maar die kinderartsen zijn er niet. In Limburg doen enkele klinieken beroep op Duitse kinderartsen. Andere ziekenhuizen overwegen de afdeling te sluiten. Daarnaast verbiedt de wet dat de partner van de apotheker vanaf 2012 mee de klanten bedient. Apotheken worden dus verplicht om een apotheekassistent in dienst te nemen. Maar dit is een vrij recent diploma. Daarom zal elke apotheker in de toekomst tijdig medewerkers moeten aantrekken.”

Er is ook een tekort aan psychiaters, kinder- en spoedartsen in Vlaanderen, maar globaal studeren er nog genoeg dokters af. "Binnen enkele jaren dreigt hier ook een tekort", voorspelt Caroline De Roose. "Voorlopig plaatsen we nog geen dokters via uitzendwerk of via projectsourcing. Maar ik geloof sterk dat dit zal veranderen. Binnen vijf jaar zullen Belgische specialisten tijdelijk uitgezonden worden naar Nederland, Duitsland en Frankrijk. Misschien kunnen de uitzendbureaus daar een rol in spelen."

Meer specialisten uit buitenland?

Met buitenlandse diploma's worden hier en daar al tekorten opgevuld. Zo emigreren er sinds 2007 jaarlijks ongeveer 500 buitenlandse artsen naar België. Birgit De Smedt, verantwoordelijke voor de rekrutering van buitenlandse profielen bij Randstad, heeft sinds enkele maanden 25 Portugese verpleegsters geplaatst in zes Brusselse ziekenhuizen. Ze zocht ze in landen waar de besparingspolitiek van de regeringen het rekruteren van jonge verpleegsters afremt.

Personeelsverantwoordelijken van de Portugese ziekenhuizen waren blij met ons voorstel omdat jonge afgestudeerden tenminste in het buitenland ervaring opdoen. Een deel zal later terugkeren naar Portugal”, vertelt Birgit De Smedt, die in België wel een maandenlange kruisweg liep om de Portugese diploma’s erkend te krijgen. "De komst van de 25 jonge vrouwen vraagt ook in de ziekenhuizen een ernstige aanpassing. Maar voorlopig loopt het goed.”

Zorgambassadeur Lon Holtzer vindt het georganiseerd binnenhalen van buitenlandse verpleegkundigen geen duurzame oplossing: "Na enkele jaren keren deze mensen terug naar hun land. Het is belangrijker om eerst de eigen arbeidsreserves aan te spreken."

Verpleekundigen stoppen later

De academische ziekenhuizen hebben de naam de beste arbeidsvoorwaarden aan te bieden. Daarom woedt de talentoorlog bij hen niet zo acuut. Hildegard Hermans, personeelsdirecteur van het Universitaire Ziekenhuis Antwerpen (UZA), goed voor 2.700 jobs: “Voorlopig kunnen wij onze vacatures redelijk vlot invullen. Alleen het aantrekken van informatici en ingenieurs om ons technologisch park te bedienen, loopt minder vlot. Deze profielen staan er niet bij stil dat het UZA een omgeving is waar voortdurend nieuwe technieken, apparatuur en hoog technologische snufjes worden ingevoerd. Bij een eerste kennismaking via advertenties, een bezoek of een jobbeurs gaat er vaak een wereld voor hen open."

Vorig jaar rekruteerde het UZA 200 nieuwe medewerkers, waaronder 55 verpleegkundigen. "Tot september hebben we dit jaar ook al 200 nieuwe medewerkers aangeworven, waaronder nu 65 verpleegkundigen. Het overgrote deel van de rekruten zijn pas afgestudeerden. Sinds de eindeloopmaatregel van 10 jaar geleden waarbij verpleegkundigen vanaf hun 45 jaar meer verlofdagen krijgen of een premie, is het verloop in die groep drastisch teruggelopen. Vandaag eindigen vele verpleegkundigen en andere medewerkers hun loopbaan op hun 65 jaar", verklaart Hildegard Hermans.

Zorgambassadeur Lon Holtzer gelooft 100 procent in de bewustmakingsactie die ze voert: "Maar we zullen ook rond de tafel moeten zitten om de sector te reorganiseren. De taken zullen opnieuw gedefinieerd moeten worden, de verschillen tussen zorg en verpleegkunde en tussen ziekenhuizen en zorgcentra moeten duidelijker afgelijnd worden. Er moet ook goed nagedacht worden over welke logistieke en zorgtaken door laaggeschoolden kunnen ingevuld worden. Want daar beschikt Vlaanderen nog over een arbeidsreserve.”

Aantal zorgverstrekkers in Vlaanderen

(op basis van RSZ-cijfers over 2009)

 

Aantal arbeidsplaatsen

Aantal vestigingen

 

Vlaanderen

België

Vlaanderen

België

Ziekenhuizen

98.093

185.619

226

443

Artsen

10.281

18.457

3.401

5.738

Andere gezondheidszorg, waaronder paramedici

11.361

18.895

708

1.249

Totaal gezondheidszorg

119.735

222.971

4.335

7.457

Bron jaarverslag 2010 Verso, Vereniging voor social profit ondernemingen

Zoek hier een job in de gezondheidssector!