Yassmine El Ksaihi, de eerste vrouwelijke moskeevoorzitter in Europa

Wie is  Yassmine El Ksaihi?

- Geboren in Amsterdam, haar ouders zijn van Marokkaanse afkomst
-
Draait al sinds haar studententijd mee in het Marokkaanse verenigingsleven in Nederland
– Is amper 22 jaar oud wanneer Mohammed Cheppih, de oprichter van de Poldermoskee, haar vraagt om voorzitter van de nieuwe moskee te worden
– Tot vandaag de eerste en enige vrouwelijke moskeevoorzitter in Europa.

Met haar 24 is Yassmine El Ksaihi niet enkel de jongste, maar ook de enige vrouwelijke moskeevoorzitter in Europa. In de Amsterdamse Poldermoskee tracht ze radicaal komaf te maken met enkele omstreden heilige huisjes binnen de Islam.

Geboren en getogen in Nederland

September 2008. Het heeft heel wat voeten in de aarde gehad, maar in de Amsterdamse wijk Slotervaart opent de Poldermoskee  de deuren. De mediabelangstelling is overweldigend. Een moskee voorgezeten door een vrouw, die radicaal wil breken met een handvol gebruiken die de Islam met een bedenkelijk imago opzadelden, daar kan zelfs de legendarische Hollandse nuchterheid niet tegenop. “Het was van bij het begin duidelijk dat we het hier radicaal over een andere boeg zouden gooien”, vertelt Yassmine. “En dat hield wat mij betreft niet eens een verwijt in. Nederland telt honderden moskeeën, maar die zijn haast allemaal neergepoot door Turkse of Marokkaanse migranten van de eerste generatie. Onze generatie, in Nederland geboren en getogen, houdt er vaak heel andere ideeën op na dan wat je daar te horen krijgt. En dus botst het soms. Bovendien is er bij de jongste generatie moslims ook een grote vraag naar kennis gegroeid. Want hoe kan je je geloof in praktijk brengen of uitdragen als je amper begrijpt wat daarover in de moskee verteld wordt, in het Turks of Arabisch? Onze keuze voor preken en lezingen in het Nederlands was dus in de eerste plaats heel pragmatisch.”

2 keer geweigerd

Yassmine zelf is geboren en getogen in Nederland, spreekt met een onvervalst Amsterdams accent en is al enkele jaren als adviseur sociale vraagstukken aan de slag. Haar ouders zakten enkele decennia terug vanuit Marokko naar Europa af. Toen ze medio 2008 de vraag kreeg om de eerste voorzitter te worden van de nieuwe moskee, wimpelde ze dat verzoek tot tweemaal toe af. “Het was niet onlogisch dat ze uitgerekend bij mij kwamen aankloppen. Niet omwille van mijn theologische achtergrond, want die heb ik totaal niet, maar omdat ik niet bepaald een onbekende was in het Marokkaanse verenigingsleven hier. Die maatschappelijke betrokkenheid, dat heeft er bij mij altijd ingezeten, maar toen de oprichters van de Poldermoskee me benaderden, was ik eigenlijk van plan om het iets rustiger aan te gaan doen. Uiteindelijk heb ik toch toegehapt, vanuit het besef dat het maatschappelijke project waar de Poldermoskee voor staat naadloos aansluit bij het ideeëngoed waar ik zelf al tien jaar voor strijd. En toegegeven, de impact van die beslissing had ik vooraf lichtjes onderschat. De interesse voor dit project was gewoon gigantisch en af en toe heb ik best lastige dagen beleefd.”

'Jammer van je hoofddoek'

Dat er binnen de Nederlandse moslimgemeenschap nogal wat deining ontstond toen de plannen voor de Poldermoskee bekend raakten, is een understatement, maar Yassmine relativeert de heisa. “Dat was ook enigszins te verwachten. Ik was de eerste en tot vandaag ook enige vrouwelijke moskeevoorzitter in Europa, dat was dus even wennen. Net daarom ben ik ook persoonlijk in een pak andere Nederlandse moskeeën langsgegaan, zodat men tenminste wist waarover het ging. En dat de kritiek uit conservatieve hoek af en toe niet mals was, ach, ik ben gestopt me daar echt druk over te maken. Soms stoot je dan gewoon op een muur, en dan houdt het wat mij betreft gewoon op. Uit feministische hoek kreeg ik dan weer veel lof toegezwaaid. ‘Fantastisch initiatief, maar wel jammer van je hoofddoek’ (lacht).”

Vrouwelijk rolmodel

Hoe vernieuwend de Poldermoskee ook is, hij blijft voorlopig ook enig in zijn soort. “We hebben intussen wel al vragen gekregen vanuit andere steden om ook daar soortgelijke initiatieven te starten, maar het is gewoon nog te vroeg om dit model te kopiëren”, vindt Yassmine. “Geef ons eerst de tijd om hier een stabiele basis te creëren, in een poging het hokjesdenken min of meer te doorbreken. Want uiteindelijk blijft dat toch mijn ultieme betrachting, al heb ik intussen wel leren aanvaarden dat ik niet iedereen achter me zal krijgen. Geen punt wat mij betreft, zolang het maar niet te persoonlijk wordt gespeeld. Ik heb er geen moeite mee om beoordeeld te worden op mijn professionele kwaliteiten of op mijn standpunten. En ja, een ego heb ik ook. Ik heb ooit wel eens verteld dat ik ervan droomde de eerste vrouwelijke premier van Nederland te worden. Met mijn hoofddoek zit dat er wellicht niet meer in (lacht), maar met een voorbeeldfunctie als vrouwelijk rolmodel ben ik ook al heel tevreden.”

Tekst: Filip Michiels, Amsterdam - Foto: Floris Scheplitz

Lees ook het verhaal van de andere jonge helden.