Willemijn Verloop, de patroonheilige van honderdduizenden oorlogskinderen

Wie is Willemijn Verloop?

- Studeert geschiedenis en internationale betrekkingen in Leiden en Amsterdam. Na stages bij de Verenigde Naties en de Raad van Europa gaat ze aan de slag als programmamanager bij de European Council for Peace in de Balkan, een lobby-organisatie.

-
Als 24-jarige sticht ze in 1995 War Child Nederland, een hulporganisatie die oorlogskinderen reïntegreert in de maatschappij

-
Drie jaar geleden kondigde Willemijn Verloop aan haar directricezetel door te geven, en werkt ze nu opnieuw als vrijwilligster.

Vijftien jaar geleden bekeek het gros van de hulpverleners wereldwijd Willemijn Verloop en haar organisatie War Child vooral met een scheef oog. “Als hippies met triangels op het slagveld.” Anno 2010 geldt War Child als gerespecteerde hulporganisatie, die oorlogskinderen in staat stelt zelf weer vorm te geven aan hun toekomst.

Geschiedenis en internationale betrekkingen

Vijftien jaar gelden riep de Nederlandse Willemijn Verloop (39) War Child Nederland (WC) in het leven. Vandaag telt de hulporganisatie wereldwijd 400 medewerkers. Jaarlijks bereiken ze gemiddeld zo’n 700.000 oorlogskinderen in twaalf landen. “Mijn oorlogsfascinatie dateert van de lagere school. Mijn beide grootvaders hadden de Tweede Wereldoorlog meegemaakt. Toen ik veertien jaar was, zagen we de film ‘The Wave’ tijdens de les geschiedenis. Over coole gasten op een school die een fascistoïde regime instellen. Als kijker stap je onbewust mee in die logica. Aan het slot realiseer je dan dat de ‘nerds’, de slachtoffers, het de hele tijd aan het juiste eind hadden.” Aan de verkeerde kant staan, zelf nadenken over goed en fout: het stuwt Willemijn Verloop richting studies geschiedenis en internationale betrekkingen in Leiden en Amsterdam.

Programmamanger bij European Council for Peace

Na stages bij de Verenigde Naties en de Raad van Europa gaat ze aan de slag als programmamanager bij de European Council for Peace in de Balkan, een lobby-organisatie. “Ik heb eerst lang ‘top down’ gewerkt, om politieke systemen te beïnvloeden. Ik heb er veel geleerd.” Toch borrelde onderhuids stilaan de frustatie. “Kijk hoelang het duurt vooraleer Human Rights Watch of Amnesty International politiek gevangenen vrijkrijgen of wetgeving veranderd zien.”

Nog terwijl ze aan slag was bij de European Council for Peace werkte Willemijn Verloop vrijwillig mee aan hulpprojecten in de Balkan. Een Brit met een lange baard en een viool op de rug in het belegerde Sarajevo bracht alles in een stroomversnelling. “De Engelse professor musicologie Nigel Osbourne organiseerde er een kinderconcert in 1994. Hij vertelde me hoe mensen in Auschwitz ‘s nachts samen Mozart zongen. Een van de weinige momenten dat ze zich weer mens voelden. Ouders van kinderen in Sarajevo die met Nigel musiceerden, vertelden dat ze sindsdien beter sliepen. Dat ze liedjes zongen wanneer ze bang waren.”

Hippies met triangels

24 jaar was Willemijn Verloop toen ze in 1995 War Child Nederland boven de doopvont hield, War Child Engeland ontstond in diezelfde periode. Van een leien dakje liep het bepaald niet. “De doorsnee noodhulpverlener bekeek ons als een stelletje hippies met triangels op het slagveld.” In Nederland kreeg Verloop veel steun van de 55+-generatie. “Ze vertelden me dat ze nog elke dag last hadden van de Tweede Wereldoorlog. Na het Marshall-plan ging het leven verder, werd er niet meer gesproken over de wonden die de oorlog had geslagen. Die 55+’ers zeiden letterlijk: ‘Help de kinderen vandaag aub.’” De eerste jaren overleefde War Cild volledig op geld van deze particulieren. Nadien volgden geleidelijk fondsen van onder andere Unicef, de Europese Unie, de Nederlandse overheid en bedrijven. Vandaag werkt de organisatie intensief samen met grote jongens als Unicef of de Verenigde Naties. “Ze vragen ons om hun mensen te trainen of een deel van hun programma uit te voeren. Als een soort onderaannemer van grote financieringsorganisaties.”

Spoedcursus basisschool voor ex-kindsoldaten

Congo, Oeganda, Afghanistan: de programmalanden waarin War Child opereert, worstelen doorgaans met slecht onderwijs, slecht gekwalificeerde en ondergefinancierde overheden en een al even problematische gezondheidszorg. Hoe moeilijk is het om in zo’n instabiele landen te werken? “We werken altijd met de omgeving rondom de kinderen. In Afghanistan bijvoorbeeld hebben we meegeschreven aan het curriculum voor de basisscholen. Het reguliere onderwijs in Oeganda wou eerst niet weten van onze aparte ‘catch up’-scholen, waar voormalige kindsoldaten en kindmoeders uit de bush in drie jaar de basisschool doorlopen. Ze vreesden dat onze leerlingen hun niveau naar beneden zou halen. Inmiddels blijken ze veel betere resultaten te kunnen voorleggen. De reguliere scholen vragen nu of ze het lesmateriaal van die ‘catch up’-scholen mogen gebruiken. En of die leerlingen zich bij hen willen inschrijven, om het niveau op te krikken. Onze metingen bewijzen intussen zwart op wit dat kinderen uit oorlogsgebieden die door War Child geholpen zijn betere schoolresultaten behalen, minder agressief zijn en minder problemen hebben in hun gezin. We geven ze hun zelfvertrouwen terug. Op een laagdrempelige manier, door ze plezier te laten maken. We stigmatiseren niet, door te zeggen dat ze een probleem hebben en in therapie moeten.”

Transparantprijs

Drie jaar geleden kondigde Willemijn Verloop aan haar directricezetel door te geven. “Ik heb altijd gezegd: als War Child te afhankelijk werd van mijn persoon, heb ik het niet goed gedaan. Eén van de redenen om terug te treden was absoluut mijn angst om een rem te worden op het lerend vermogen.” Willemijn Verloop is er bijzonder trots op dat War Child twee jaar na elkaar de Transparantprijs won. “Je moet je donateurs serieus nemen. Durven toegeven dat niet elke euro goed terecht komt, dat kan ook niet in zo’n instabiele landen.
Vijftien jaar na de start van War Child is de cirkel rond: Willemijn Verloop werkt opnieuw als  vrijwilligster, ditmaal als vice-voorzitster van de raad van toezicht van de hulporganisatie. “Het is heel leuk om bestuurder te kunnen zijn in zes andere binnen- en buitenlandse organisaties, rond mensenrechten, ontwikkelingssamenwerking, cultuur, vredesopbouw en conflictpreventie. Dat verbreedt m’n blik.”

Tekst: Nico Schoofs – Foto: Gert Jan van der Tuuk

Lees ook de andere verhalen van onze jonge helden