Warschau, magneet voor buitenlandse multinationals

Warschau groeit als kool, maar het beste moet nog komen. De Poolse hoofdstad wordt steeds meer een internationaal dienstencentrum. Buitenlandse investeerders zien Warschau ook als springplank naar Oost-Europa. En Belgische bedrijven springen mee op de kar.  

Warm ingeduffelde Polen haasten zich naar hun werk. Twintig cm sneeuw legt de stad niet stil. In de binnenstad licht het KBC-logo hoog op in de winterochtend. KBC is één van de meest enthousiaste Vlaamse investeerders in Polen. De groep kocht zich tien jaar geleden in bij de Poolse Kredytbank en de verzekeringsmaatschappij Warta. Intussen is KBC ruim hoofdaandeelhouder van de twee. “De groep is zeer tevreden met deze investeringen”, zegt John Hollows, ceo van de business unit Central & Eastern Europe.

“Daarom heeft KBC in november vorig jaar, toen de nieuwe strategie werd aangekondigd, Polen als één van de toekomstige kernlanden gedefinieerd. Want we blijven geloven in de groeikansen van het land. Allereerst verwachten economen dat de Poolse groei die van West-Europa zal overtreffen. Bovendien zal de verkoop van financiële producten zoals verzekeringen en spaarformules sneller toenemen dan de groei van de economie. Hoofdzakelijk omdat er voorlopig minder beleggingsfondsen en verzekeringen zijn bij de Poolse huishoudens.”

KBC, één van de grootste buitenlandse investeerders in Polen, heeft het personeelsbestand van haar bank (5.000 werknemers) en van haar verzekeringsmaatschappij Warta wel een beetje afgebouwd.

John Hollows: “Het personeelsbestand zal eerder afnemen omdat we efficiëntieprogramma’s uitvoeren. Historisch tellen de Poolse banken veel werknemers en een laag technologisch niveau. Wij voeren er nu nieuwe processen en technologieën in. Die evolutie is ook aan de gang in onze verzekeringsmaatschappij Warta.” John Hollows verwacht ook dat de stad zich verder zal ontwikkelen als de brug tussen Oost- en West-Europa. Misschien zijn er tussen Rusland en Polen wel politieke wrijvingen, maar desondanks is er een actieve economische uitwisseling tussen beide landen. Polen kennen immers zowel de Russische taal als hun gewoontes.”

Springlevende beurs

Eén van de grootste succesverhalen in het postcommunistische Polen is de beurs van Warschau: er staan 350 bedrijven op genoteerd. 2009 was een rustig jaar met slechts een tiental nieuwe beursintroducties, maar voor dit jaar rekent men op een dertigtal beursintroducties. “En daar zitten er bij die enkele miljarden euro groot zijn, onder meer enkele privatiseringen van energiebedrijven door de regering”, zegt Oliver Murphy. Deze Brit uit Manchester koos er tien jaar geleden bewust voor om zijn loopbaan in Polen te starten. Vandaag is hij partner bij Deloitte. “De Poolse burgers zijn ook verplicht om een deel van hun pensioengeld op de beurs te beleggen. Daarnaast ontstonden pensioenfondsen en makelaars. Ook zijn er al een tiental private equity fondsen in de stad, hoofdzakelijk Amerikaanse en Brits kapitaal. Ik zie nog een zwak punt: er is nog geen handel in bedrijfsobligaties.” De beurs van Warschau lanceert binnenkort haar eigen aandelen publiek, nadat de overnamebesprekingen o.m. met Deutsche Börse afsprongen.

België bouwt mee

Warschau kan al rekenen op flink wat Belgische aanwezigheid. Met onder andere de Univeg Group, Reynaers Aluminium, Vlassenroot en als grootste investeerder de KBC Groep. De bouwgroep CFE stak in 1996 zijn eerste schop in Poolse grond. “Toen draaide het Poolse filiaal vooral op Belgen, intussen hebben de Polen de top ingevuld. Er zijn nog amper drie Belgen”, vertelt algemeen directeur Bruno Lambrecht van CFE Polska, dat in 2008 77 miljoen euro omzet haalde en  85 werknemers telt. “We zijn een middelgrote speler. Tot voor kort waren we, arbeiders inbegrepen, met ongeveer 120 man, maar we verkozen om meer op lokale partners te steunen. Polen is een groot land en op deze wijze minimaliseren we de mobiliteitsproblemen voor onze medewerkers en partners.”

“We bouwen vooral voor West-Europese investeerders. Tot voor de crisis kregen we héél veel opdrachten. Maar die zijn abrupt verminderd. Toch geloof ik heel sterk in een herstel. Ik ben realistisch optimistisch over onze vooruitzichten. In de tweede jaarhelft zal de situatie op de markt verder verbeteren.” Over corruptie horen we niemand klagen, wel over de bureaucratische reflex van de meeste organisaties. “Daarom is het één van mijn taken om voldoende flexibiliteit te krijgen in ons team”, vervolgt Bruno Lambrecht. “Want elke Poolse bouwspecialist heeft een licentie voor een bepaalde taak, bijvoorbeeld voor sanitaire installaties. Zo’n licentiehouder is persoonlijk verantwoordelijk als er iets fout gaat. Daarom dekt iedereen zich in en houdt men niet van veranderingen. Bijvoorbeeld, een deur is standaard 2 meter hoog. Maar sommige klanten wensen te bouwen met deuren die 2,3 meter hoog zijn. Dat krijg je niet gedaan zonder een goede aanpak en coördinatie.”  

Vechten om jonge Polen

Een groter probleem is dat hooggeschoolde Polen nog altijd naar Londen of Parijs trekken. Tussen mei 2004 en september 2009 trokken ruwweg een miljoen Polen alleen al naar Groot-Brittannië. De helft is intussen terug. Vooral de arbeiders en de stielmannen keerden terug, maar vele hooggeschoolde Polen bleven in Engeland. “Soms stellen we vast dat wij met onze collega’s uit Londen concurreren om een bepaalde m/v te rekruteren”, zegt Oliver Murphy van Deloitte. Twee torens verder, bij KPMG, horen we hetzelfde liedje. “We moeten vechten om het lokale talent hier te houden. Vorig aar stelden we vast dat sommige van onze sollicitanten ook aangesproken waren door KPMG Nederland, dat een campagne voerde in Warschau”, vertelt partner Jerzy Kalinowski. Volgens hem willen jonge Polen hetzelfde als jonge Belgen: een boeiende werkplek, goede voorwaarden en een evenwichtige job die ruimte laat voor een privéleven. Maar in Warschau hoor je niemand klagen over een tekort aan managementcapaciteit. De meeste directies van buitenlandse filialen worden hoofdzakelijk door Polen bemand. John Hollows (KBC): “De meeste van onze topmensen zijn Polen.”

Door de economische boom groeide wel de sociale kloof tussen arbeiders en bedienden, tussen jongeren en ouderen en tussen stads- en platttelandsbewoners. Bruno Lambrecht (CFE). “Een niet geschoolde arbeider verdient een vierde van zijn Belgische collega, terwijl een goedgeschoolde bediende ongeveer evenveel krijgt als zijn Belgische tegenhanger. Er heeft zich heel snel een middenklasse gevormd van dertigers en veertigers die prat gaan op een aantrekkelijke levensstandaard.” De jongeren tussen 25 en 35 zijn de grote winnaars. Ze worden de Frugo-generatie genoemd, naar een populaire frisdrank. “Polen is een land met twee snelheden: een oudere generatie die in het communisme is blijven steken en de meertalige jongeren die heel snel de kans krijgen om hogere functies in te vullen”, aldus Bruno Lambrecht.

Beste moet nog komen

Luc Strybol van Flanders Investment & Trade rekent erop dat de volgende vijf jaar Warschau verder zal boomen: “Ik verwacht dat grote Amerikaanse en Japanse groepen stukken zullen kopen van de staatsbedrijven die de regering dringend wil privatiseren. Met die privatisering zullen meer multinationals hier hun regionale hoofdkwartieren optrekken. Praktisch alle grote namen zijn hier al, maar met kleinere kantoren. De grote golf komt er nog aan.”

De 5 groeimotoren van Warschau

1. 300.000 studenten met ondernemingsgeest

    Al in de communistische tijd stond de Pool bekend om zijn handelsgeest. Elzbieta Adamowicz, directrice van het Instituut voor Economische Ontwikkeling van de Warsaw School of Economics: “Twintig jaar geleden legde minister Leszek Balcerowicz zijn plan voor om het land van een communistisch regime naar een markteconomie te transformeren. Vandaag kunnen we zeggen  dat het gelukt is: Polen heeft een gezonde economie. Maar we zijn er nog niet helemaal. Na de transformatie die in 1989 begon, waren vele Polen, en dan vooral de jongeren in Warschau gemotiveerd om zelf met een zaak te beginnen. Die dynamiek houdt ook tijdens de huidige crisis stand: de Poolse ondernemers blijven altijd iets optimistischer dan hun collega’s in de buurlanden.” Warschau telt tientallen jonge informatica- en internetbedrijfjes.

    Warschau is de talentmagneet van het land. De stad telt bijna 300.000 studenten (100.000 meer dan Berlijn). “De stad lokt de slimste jongeren”, getuigt Jerzy Kalinowki (KPMG). “De eerste jaren na het communisme werd de ontwikkeling hoofdzakelijk op de hoofdstad gericht. Dat is nu voorbij, maar de hoofdkwartieren van de meeste multinationals zijn en blijven hier.” Ook de meeste studenten blijven aan de stad plakken.
    Oliver Murphy (Deloitte) noemt de Polen de Italianen van Oost-Europa: “Poolse jongeren durven ‘outside the box’ dromen en er dan voor gaan.”

    2.  300 ‘shared services centers’ van multinationals

    Warschau profileert zich echt als een dienstencentrum. Vandaag telt Polen meer dan 300 ‘shared services centers’: dat zijn centra waar multinationals hun diensten voor boekhouding, financiën, informatica of onderzoek uit Europa in één plaats samenbrengen. Die centra stellen al 45.000 specialisten tewerk en men schat dat hun aantal de volgende twee jaar zal toenemen tot 75.000. Citibank, ABN Amro, IBM, Oracle, … openden allemaal zo’n centrum in Warschau. “Ik help bedrijven die naar India trokken met hun boekhouding en klantenservice. Ze botsten ginder op culturele problemen en kiezen nu voor Warschau”, zegt Jerzy Kalinowki, partner bij KPMG. “Daarom hebben zelfs Indiase ict-reuzen zoals Infosys en Tata Consultancy hier afdelingen opgericht. De Indiërs klagen dat ze duur zijn, maar de klanten stellen vast dat het personeelsverloop in India te hoog is. In Warschau is dat relatief beperkt.”

    3. Winkelgrage Poolse consumenten

    De snelle economische groei gaf de Pool veel vertrouwen. Marcin Borek, partner bij Ernst&Young: “De voorbije kerstperiode gaf de gemiddelde Pool evenveel uit als in de vorige kerstperiode. De zwakke zloty maakte de buitenlandse producten natuurlijk wat goedkoper.” De Polen maken graag een familie-uitstap van hun bezoek aan de supermarkt. Dat doen ze liefst op zondag, na de mis. Buitenkomen met een volgeladen winkelwagentje wordt hier als een teken van welstand gezien. Intussen telt Warschau een vijftiental shoppingcentra die de Belgische bezoeker met verstomming slaan: reusachtig, aangenaam en met een enorm aanbod.

    4. Europese Unie als grote sponsor

    In 2004 werd Polen lid van de Europese Unie. Dat heeft het land geen windeieren gelegd. Marcin Borek: “Tussen 2007 en 2013 vloeit er 20 miljard euro vanuit de EU naar Polen. Daarmee is het land vandaag de grootste ontvanger van het EU-manna. Dat is meer dan Spanje, de vorige kampioen. Dat geld gaat hoofdzakelijk naar infrastructuurwerken.” Voor de nieuwe metrolijn is 800 miljoen euro voorzien. Volgens kenners is dit de grootste som die de EU ooit in één project co-financierde. Die zware investeringen zullen de Poolse economie een ferme boost geven.”
    Ook is Polen gastland van Euro 2012, de Europese beker voor voetbal. “Daardoor zijn de investeringen in stadiums, autostrades en spoorlijnen versneld.”

    5. Economische poort tussen oost en west

    Warschau is een poort naar de nieuwe markten, verder oostwaarts. Volgens Luc Strybol, de man van Flanders Investment & Trade, blijven Vlaamse bedrijven in de regio investeren: “Daarnaast willen ze uitvoeren naar de buurlanden. Daarvoor heb ik heel veel dossiers in behandeling.”

    Onder andere het Koreaanse Samsung vestigde zich in Warschau om Europa te bewerken. Marcin Borek van Ernst & Young: “Steeds meer zie ik mijn oude collega’s van Ernst & Young opduiken in landen in het oosten, zoals Kazachstan. Ze hebben hier de technieken geleerd en passen ze ginds toe, maar ook in de Balkanlanden, Griekenland en Albanië.

    Toch is de  Poolse uitvoer grotendeels georiënteerd op West-Europa. Duitsland is de belangrijkste afzetmarkt. Rusland neemt voorlopig slechts 7% van onze uitvoer voor zijn rekening. En stilaan beginnen Poolse ondernemingen bedrijven te kopen in Duitsland en Frankrijk.

    MET DANK AAN BRUSSELS AIRLINES EN RADISSON SAS HOTELS
    Brussels Airlines biedt dagelijks vijf vluchten aan tussen Brussel en Warschau en vliegt ook meermaals per week naar Krakau. Retourtickets zijn al mogelijk vanaf 99 euro all in. Meer info via de website brusselsairlines.be.

    Tekst Erik Verreet Foto Jonas Lampens

    Gepubliceerd in het Vacature Magazine van 30 januari 2010