Undercover op een Japanse jobbeurs: “15.000 vacatures voor 2.800 kandidaten”

Ondernemingen leveren een verwoede strijd om jonge afgestudeerden. Het klinkt paradoxaal, maar de mythe van de Japanse ‘workaholic’ doet almaar meer talenten op de vlucht slaan. Vacature mat de temperatuur op een Japanse jobbeurs.

Geen tijd om weg te dromen. De bel luidt: de race gaat van start in de grote hal op de 30e verdieping van de Shinjuku Tower, op een steenworp van het gelijknamige station. Een hr-verantwoordelijke en een dertigtal kandidaten ontmoeten elkaar. Zeven minuten duurt hun verleidingsspel. Eerst had je het speeddaten voor singles op zoek naar de ware Jacob(a), nu heb je het speedsolliciteren voor jonge gediplomeerden op zoek naar hun eerste job. Of beter, voor rekruteerders die de witte raaf hopen te vinden.

Hier word je niet op voorhand geselecteerd of hoef je je niet in te schrijven. Kandidaten komen langs, wanneer zij dat willen, zonder afspraak! “Gewoonlijk verwelkomen we een 1.000 werkzoekenden per dag op deze job days”, zegt Toshinori Utazu, consultant bij Gakujo, een onderneming die in de plaatsing en rekrutering van kaderleden en jonge gediplomeerden gespecialiseerd is. “Maar doordat voor verschillende bedrijven de nood zo hoog wordt, hebben we het aantal deelnemers moeten opdrijven, o.a. door een gerichte smartphone-campagne.” In Tokio bewegen de Japanse ondernemingen hemel en aarde om jonge gediplomeerden aan te trekken, te ‘kneden’ en aan zich te binden: “Ze publiceerden meer dan 15.000 vacatures voor de 2.800 kandidaten die we hopen te ontvangen gedurende die twee dagen.”

Ontslag plannen

De concurrentie is moordend. Volgens Gakujo, de organisator van het evenement, zal één op de drie ondernemingen het vooropgestelde aantal kandidaat-werknemers niet bereiken. Reden: een uiterst gehiërarchiseerd rekruteringsproces. Toshinori Utazu: “Een eerste golf van studenten wordt aangeworven op 1 april door grote concerns en multinationals, amper een dag nadat ze op 31 maart hun universitair diploma op zak hebben. “Overheidsdiensten, kmo’s en familiebedrijven kunnen hun potentiële nieuwe medewerkers pas aanwerven in juni, na die eerste aanwervingsgolf waarbij de beste kandidaten weggekaapt worden”, vervolgt de consultant. Maar dit jaar brachten de aardbeving en de tsunami van 11 maart een ongeziene solidariteitsactie op gang. “De grote concerns stemden ermee in om hun sollicitatieprocedure wat uit te stellen en voorrang te verlenen aan kmo’s bij wie de crisis ongemeen hard toesloeg.”

Zodra de jongeren van de Archipel hun universitaire studies voltooid hebben, worden ze het meest aangeworven door banken of de financiële sector. “Ze gaan niet zozeer uit overtuiging bij die bedrijven aan de slag, maar wel om hun ouders te plezieren. Overigens wil het gros van de universiteitsstudenten (70 procent) zijn studies rekken tot zijn dertigste, omdat ze een eerdere entree op de arbeidsmarkt niet zien zitten”, merkt Toshinori Utazu op. Reden: de belabberde arbeidsomstandigheden en dito uurroosters. En het kan nog erger: volgens de expert ‘plant’ 40 procent van de toekomstige gediplomeerden sowieso een ontslag bij zijn eerste werkgever.”

Goede plaatsen zijn schaars

In de financiële sector is de concurrentie tussen de sollicitanten onverbiddelijk. In de distributiesector, de chemische industrie en de gezondheidszorg zitten de rekruteerders dan weer om kandidaten verlegen. “Die organisaties kampen met enorme moeilijkheden om de geschikte profielen aan te werven. Hun imago is niet sexy. Een jonge gediplomeerde die een job in een kleine organisatie aanvaardt, wordt vaak een gebrek aan ambitie verweten. Daarnaast kunnen dergelijke werkgevers niet optornen tegen de ‘grote betalers’. Deze bedrijven moeten zich dus tevreden stellen met arbeidskrachten van tweede garnituur, wat betekent dat ze ook massaal moeten investeren in de opleiding van hun nieuwe medewerkers”, verduidelijkt de consultant.”

Mispak je echter niet. De Japanse jeugd gooit al zijn gewicht in de strijd om een topjob te bemachtigen omdat ze maar al te goed beseft dat de situatie op de arbeidsmarkt helemaal niet zo rooskleurig is als ze lijkt. Starterslonen bedragen nauwelijks meer dan 170 000 yen bruto (1.600 euro), terwijl een bescheiden huurappartement van 20 m2 in het centrum van Tokio minimaal 90 000 yen kost (940 euro). Ze moeten dus de promotiekansen die bedrijven hun aanreiken grondig evalueren om niet voor eeuwig een beroep te moeten doen op de goodwill van hun ‘hotelouders’.

2 soorten jonge gediplomeerden

Minato Karasawa, studente taalkunde en deelnemer aan de jobbeurs: “Ik ontvang via het internet honderden jobaanbiedingen uit sectoren die me interesseren. Maar door mijn gebrek aan ervaring slaag ik er niet in de juiste keuze te maken.” Voor universitair geschoolden mag de toekomst er dan wel rooskleurig uitzien, maar slechts 51,2 procent van de lyceumstudenten zette in april 2011 de stap naar het hoger onderwijs. “Er ontstaan twee groepen van jongeren in de Japanse samenleving”, stelt Toshinori Utazu vast. “Enerzijds heb je diegenen die hogere studies gevolgd hebben en vlotjes vijf tot zes jobaanbiedingen krijgen. Anderzijds slagen duizenden jongeren er amper in om een eerste job te veroveren. Hetzij omdat ze faalden in hun eerste sollicitatietests, hetzij omdat ze helemaal niet beantwoorden aan de eisen van de rekruteerder.”

Wat doen de anderen? De ‘rebellen’ worden zelfstandigen of uitzendkrachten die per opdracht betaald worden. “Ze nemen her en der wat kleine opdrachten aan, in de hoop ooit een contract van onbepaalde duur in de wacht te slepen. Een onderneming die ze wellicht tot een goed einde hadden kunnen brengen met het juiste diploma op zak”, verklaart de consultant. Japan telt in de leeftijdsgroep van 15- tot 34-jarigen meer dan 4 miljoen arbeidskrachten met een precair statuut.  De helft daarvan is aan de slag met een contract van bepaalde duur, of met dagcontracten. Hun inkomsten liggen gemiddeld 30 procent lager dan die van werknemers met een contract van onbepaalde duur. Bovendien is een werkloosheids- of ziekteverzekering vaak evenmin voor hen weggelegd.

Makita Shinichiro, 25 jaar, heeft niet voor een modelparcours gekozen: “Ik ben gedurende een jaar naar Europa en Zuid-Amerika vertrokken, met de rugzak op de schouder.” Maar niemand van mijn vrienden heeft mijn voorbeeld gevolgd: “Verlaat je Japan, dan is het zeer moeilijk om bij je thuiskomst werk te vinden. Je wordt beschouwd als toerist.”

Tekst: Rafal Naczyk

Terug naar het coververhaal 'Japan, een keizerrijk in verval'