Foutmelding

  • There are no workflow states available. Please notify your site administrator.
  • There are no workflow states available. Please notify your site administrator.

Uitzendwerk in België: de trends

Verse cijfers, zoals het feit dat 1 op 4 nieuwe Amerikaanse banen in maart dit jaar uit interimcontracten bestaat, zult u in België nergens vinden. Professor Ludo Struyven, hoofd van de onderzoeksgroep arbeidsmarkt van het HIVA-K.U.Leuven Onderzoeksinstituut voor Arbeid en Samenleving: “De Amerikaanse arbeidsmarktstatistieken zijn veel dynamischer. We zitten met een serieuze leemte.”

1. Amerikaanse arbeidsmarkt beweegt, de onze zit muurvast

Desalniettemin formuleerde Ludo Struyven op onze vraag een paar bedenkingen rond de Amerikaanse reportage. Welke parallellen zijn er te trekken naar de Belgische arbeidsmarkt? “Bij ons is er absoluut geen sprake van een groeiend aandeel instabiele banen. De vraag is trouwens of dat in de VS wél zo is. Die reportage gaat tenslotte over een ‘snapshot’, één overgang na de crisis. Een arbeidsmarkt herneemt typisch eerst met interimbanen of tijdelijke contracten. De ‘rebound’ is steil, snel komen er opnieuw een pak banen bij in de VS. Geen ideale banen, weliswaar. Vergis je anderzijds niet. In de VS kiezen ook heel wat sterke profielen voor dergelijke niet-standaardcontracten. Het zijn niet allemaal sukkelaars die er tegen wil en dank in verzeilen.” De Amerikaanse arbeidsmarkt is van nature gewoon veel beweeglijker dan de Belgische. “Bedrijven komen en gaan veel sneller, waardoor er veel meer verloop van werknemers is. Omdat de ontslagbescherming erg gering is, staat de Amerikaan sneller op straat. Een Amerikaan verandert gemiddeld 6 tot 7 keer van werk in een carrière. In Nederland schommelt dat rond de 4 keer op een carrière van 40 jaar. In België zijn arbeidscontract en ontslag veel meer beschermd dan in de VS, het vaste contract en de bescherming van zij die al werken zijn de norm. Gevolg: er is een pak minder mobiliteit en de vroegere loopbaan is bepalend voor de kans op een nieuwe baan. In België is de wetgeving inzake arbeidscontracten amper veranderd de voorbije tien jaar. Moest er bijvoorbeeld gesleuteld worden aan de vaste contracten en anciënniteitsregels, dan zouden er meer mensen sneller en vaker van baan veranderen. En zou je het aandeel tijdelijke jobs de hoogte in zien gaan.” Liefst 1 op 4 nieuwe banen in de VS bestaat uit interimcontracten, zo blijkt uit de reportage uit de VS. Struyven: “Bij ons geldt dat enkel voor de min-25 jarigen, omdat ze soms moeilijk een vast contract vinden. Het grote probleem is dat verderop in onze carrière de vijftigplussers amper mobiel zijn. Omdat er voor hen weinig jobopeningen zijn en omdat de arbeidswetgeving hen er niet toe aanzet te veranderen van job.”

2. Meer en meer deeltijdse jobs

Hr-dienstverlener SD Worx organiseerde van medio december 2009 tot medio januari 2010 een enquête rond flexibiliteit bij 118 hr-verantwoordelijken en bedrijfsleiders. Op dit moment scoren deeltijdse contracten het best (met 81%) als flexibele vorm van tewerkstelling. Opvallend: de volgende drie jaar willen de ondervraagde bedrijven nog meer werken met deeltijdse contracten (51% van de bevraagden), tijdelijke contracten (41%) en interimkrachten (37%). Johan Van Duyse, van SD Worx: “Een flexibelere arbeidsmarkt wordt zonder twijfel nog belangrijker in de nabije toekomst. Ik pleit helemaal niet voor meer hamburgerjobs zoals in de VS. Maar het Belgische overschot aan arbeidsregels maakt het moeilijk voor een werkgever om flexibel aan te werven als het nodig is en voor een werknemer om een tijd minder te werken als hij daar zin in heeft.” Goed nieuws ook, vanwege datzelfde SD Worx: de kmo-jobindex bereikte in maart 2010 opnieuw het peil van september 2008. Waardoor meteen het jobverlies door de crisis bijna volledig is weggewerkt. Opmerkelijk: die stijging is in belangrijke mate te danken aan deeltijdse jobs. Bij de voltijdse banen stelde SD Worx zelfs een lichte achteruitgang vast. Van Duyse: “Deeltijdse arbeid zit al jaren in de lift, dat is een onomkeerbare evolutie. Dat heeft er enerzijds mee te maken dat er heel wat sociaal-juridische mogelijkheden bestaan (tijdkrediet, ouderschapsverlof, loopbaanonderbreking, enzovoort). Ten tweede: de ijzeren logica van voltijds willen werken omdat het je een hoger salaris oplevert, geldt niet op elk moment in de loopbaan. Vijftigers durven al eens gas terugnemen, jonge moeders die herintreden op de arbeidsmarkt na een tijd voor de kinderen te hebben gezorgd, vinden zo’n deeltijds statuut ideaal.”

De invulling van deeltijdse arbeid kan danig verschillen, van land tot land. Ludo Struyven (HIVA): “Deeltijdwerk in Nederland bestaat bijvoorbeeld vooral uit kleine 1/3de banen, en diende vooral om de werkgelegenheid aan te zwengelen. Daar heeft men nu de grootste moeite om die samen te voegen tot deftige banen. Bij ons gaat het eerder om viervijfde jobs, tot en met halftijdse. Die filosofie is eerder aanbodgericht, op maat van de werknemer.” Tijdelijke contracten spelen dan weer meer in op de vraag van werkgevers. “Uit de Labour Force Survey van Eurostat (de statistische dienst van de EU) blijkt dat in België het aandeel tijdelijke contracten bij de loontrekkenden, dat al beperkt was in vergelijking met andere EU-landen, in het voorbije decennium zeker niet is gestegen. “In Nederland bijvoorbeeld heb je dat veel meer. Daar is het statuut van zelfstandige zonder personeel (freelance, nvdr) aantrekkelijker gemaakt, om bedrijven meer projectwerknemers aan boord te laten halen. Nederland zet ook veel meer in op uitzendarbeid, het mag daar ook in de overheid.”

3. Uitzendstatuut in de lift, interimmanagers (nog?) niet

Uitzendarbeid zit al jaren serieus in de lift in ons land. De penetratiegraad van uitzendarbeid ten opzichte van de totale loontrekkende bevolking verdriedubbelde bijna tussen 1990 (1%) en 2007 (2,63%). De crisis zorgde voor een dip (1,93% vorig jaar), al liet de sector in april dit jaar een groei van 10,66% optekenen ten opzichte van vorig jaar. 

Sébastien Delfosse, directeur public relations van sectororganisatie Federgon: “Het fenomeen interimmanagers en interimbazen, zoals in de Amerikaanse reportage, zie je veel meer in het Verenigd Koninkrijk of de VS. Daar bestaat al langer de cultuur dat een uitzendkracht met unieke vaardigheden zelfs een hoger salaris kan bedingen dan iemand die vast in dienstverband werkt. Bij ons bepaalt de wet dat een interimkracht evenveel moet verdienen als een vaste werknemer in datzelfde bedrijf. In principe kan zo’n interimkracht meer verdienen, maar die cultuur leeft hier absoluut niet. Kortom: hoge profielen met unieke capaciteiten jobhoppen zeker ook in ons land, maar niet via een interimstatuut. Bedrijven rekruteren wel meer en meer hoogopgeleiden en ook gespecialiseerde profielen via het kanaal van de interimarbeid, in plaats van een proefperiode van zes maanden.”

Dirk Hendrickx richtte zeven jaar geleden Interimmanagers.be op. Hij beaamt dat Belgische werkgevers niet bepaald zijn deur platlopen. “In Nederland betalen bedrijven makkelijk tot 1.200 euro per dag voor een interimmanager. Vele Belgische bedrijven vinden dat nog te duur. Het grote voordeel van een interimmanager? De flexibiliteit. Binnen de 14 dagen haal je een buitenstaander met een frisse kijk in huis. Doorsnee verdient zo iemand tussen de 800 à 900 euro per dag, gemiddeld voor een periode tussen de 8 en 18 maanden. Sinds het uitbreken van de crisis zien we het aantal interimmanagers wel exploderen, we hebben er nu 1.500. Maar de vraag uit het bedrijfsleven blijft onveranderd, stijgt niet.”

4. Freelanceleger groeit, vraag werkgevers (nog?) niet

De Nederlandse Ankie Duis coördineert al drie jaar de website ikzoekeenfreelancer.com, waarop geregistreerde Belgische freelancers en werkgevers elkaar vinden. “Een freelancer is iemand die tijdelijk zijn diensten verleent aan een bedrijf, een zelfstandige zonder personeel zeg maar. Na een jaar hadden we er 1.000 geregistreerd. Vandaag tel ik er ongeveer 3.500 freelancers, het aanbod groeit dus snel. Intussen zijn er zo’n 1.500 geregistreerde werkgevers, de vraag blijft min of meer stabiel. We hebben met andere woorden moeite om onze freelancers allemaal aan het werk te krijgen. In Nederland is freelancewerk al langer veel meer in zwang. Je hebt er tientallen websites, zelfs een beroepsvereniging van zelfstandigen zonder personeel. Maar ook studenten en mensen zonder btw-nummer die werken als freelancer, wat dus op oneerlijke concurrentie neerkomt.” De crisis zet de tarieven zwaar onder druk. “Twee jaar geleden vroeg een freelance marketeer nog 750 euro per dag, nu is dat onmogelijk. Pas als de economie opnieuw aantrekt, worden freelancers weer aantrekkelijk voor bedrijven.” Al hangt het er allemaal van af. “Veel grafici zitten bijvoorbeeld in de problemen, omdat ze vaak afhankelijk waren van één of twee reclamebureaus, waarvan velen zwaar gebukt gaan onder de crisis. De vraag naar freelance verkopers is dan weer gestegen, in dat segment is het aanbod te klein.”

Tekst: Nico Schoofs

Lees ook: Permanent tijdelijk aan het werk, een trend in de VS

Verschenen in Vacature Magazine van 26 juni 2010.