Testosteron te koop op de beurs

Een ‘he-cession’, zo betitelden ze in Amerika de crisis van 2008, in plaats van recession. Lees: de crisis werd vooral veroorzaakt doordat mannen aan het stuur zaten. Niet geheel ten onrechte, want sommige wetenschappers geloven dat een overdaad aan testosteron ook vandaag mee aan de basis ligt van de bokkensprongen op de beurs.

Gordon Gekko is zijn naam. En hij belichaamt alles wat slecht is in een beurstrader: doortrapt, gewetenloos en gedreven door blinde hebzucht. Nee, het beeld dat regisseur Oliver Stone van de gemiddelde beurshandelaar schildert in zijn film Wall Street is niet bepaald flatterend. Maar zou het kunnen dat testosteron een belangrijke rol speelt in het gedrag dat hij tentoonspreidt? Jawel, zegt John Coates, ex-Wallstreetbeurshandelaar en neurowetenschapper aan de universiteit van Cambridge. Hij is ervan overtuigd dat mannelijke hormonen de irrationele bokkesprongen op de beurs mee sturen. Veel meer dan tot nu toe aangenomen zelfs. Coates kwam tot die conclusie nadat hij gedurende twee maanden het testosteronniveau in het speeksel van zeventien Londense traders onderzocht. En de resultaten zijn op zijn minst opmerkelijk: het gehalte aan testosteron, dat onder meer de competiviteit verhoogt, blijkt heel nadrukkelijk verbonden te zijn met winst en verlies. “Wanneer beurshandelaren met elkaar in competitie gaan, krijgen ze hogere testosteronniveaus. En telkens wanneer ze geld beginnen te winnen, krijgen ze nog meer testosteron in hun lijf. In een volgende fase van de strijd levert dat een voordeel op. Want wie meer testosteron heeft, maakt ook meer kans op succes. Zo kunnen handelaars een winnende reeks neerzetten en raken ze in een roes. Maar hun geluk blijft niet duren: het gehalte aan het mannelijke hormoon wordt op de duur zo hoog dat het een tegenovergesteld effect heeft. Ze worden te zelfverzekerd en nemen te veel risico. Hun beoordelingsvermogen vermindert en ze lijden uiteindelijk verlies.”

Schommelende hormonen, dito beurzen

En net dan komt een ander hormoon in beeld dat een doorslaggevende rol speelt op de beursvloer: cortisol. Die chemische stof – ook wel het stresshormoon genoemd - bereidt mensen voor op naderend gevaar. En wat blijkt uit het onderzoek van Coates: het gehalte aan cortisol stijgt wanneer onzekerheid de markt in zijn greep heeft. Zo kunnen schommelingen op de markt ervoor zorgen dat de hoeveelheid cortisol in het lichaam tot vijf keer hoger is. “Onzekerheid over de markt heeft een grotere impact dan het effect van de opdoffer zelf. Die verandert de biochemie in de hersenen van de beurshandelaar meteen”, aldus Coates. De gevolgen zijn niet min: chronische stress ten gevolge van onzekerheid op de markt kan, zeker in combinatie met een gebrek aan slaap, ervoor zorgen dat handelaars zich alleen nog maar door negatieve herinneringen laten leiden en overal gevaar en dreiging zien. Ook als die er niet zijn. En opnieuw krijg je irrationeel gedrag op de beursvloer.

Coates spreekt niet alleen als wetenschapper, maar ook vanuit zijn ervaring als handelaar. “Ik werkte dertien jaar op Wall Street, tot 2001. Eerst voor Goldman Sachs, daarna voor Deutsche Bank. Ik heb ook het gedrag van traders bestudeerd tijdens de dotcomzeepbel. Het was manisch, exuberant en irrationeel. En ja, ik heb zelf de mechanismen beleefd die ik hierboven aangehaald heb. Ik gedroeg me als iemand die onoverwinnelijk was. Een ‘master of the universe’, zoals Tom Wolfe het omschrijft in zijn boek over Wall Street. Ik kan je verzekeren: het is een heel krachtig en bedwelmend gevoel, dat heel moeilijk te controleren is. Het is heel belangrijk dat daar rekening mee gehouden wordt.”

Vrouwen en oude mannen eerst

Vraag is: hoe moet dat precies? Vrij eenvoudig, zegt John Coates: banken en beursmaatschappijen moeten mechanismen inbouwen die het extreme en irrationele gedrag van hun handelaren inperken. “Risicomanagement is één van de grote problemen op de beursvloeren. Mannen zitten met een onstabiele neurobiologische basis. En wat je dan vooral niet moet doen, is je financieel systeem deels op die wankele basis laten leunen. Dat is precies wat nu wél gebeurt: we moedigen het nemen van risico’s aan en zetten een vergoedingssysteem op touw dat gebaseerd is op het maken van winst. Je kan daarom beoordelingscriteria invoeren die de hormonale rush eerder afremmen in plaats van ze aan te wakkeren. Een andere oplossing is meer vrouwen en oudere mannen op de beursvloer brengen. Vrouwen lijken immuun te zijn voor het manische en irrationele gedrag dat mannelijke beurshandelaren tentoonspreiden. Verbazend is dat niet: vrouwen hebben maar 10 procent van het testosteronniveau van mannen. Ze nemen beslissingen die veel minder door hormonen gestuurd worden. Dat geldt ook voor oudere mannen: zij hebben merkelijk lagere testosteronniveaus.”

Meer vrouwen op de beursvloer? Niemand die daar meer voor te vinden is dan Barbara Stcherbatcheff. Zij schreef onder de naam Barbara Davis het boek ‘Confessions of a City Girl’, over haar wedervaren als vrouwelijke beurshandelaar in The City in Londen. Zij windt er geen doekjes om: “Iedereen weet dat vrouwen veel meer de neiging hebben om voorzichtig te zijn en minder machtshongerig zijn dan mannen. Hoeveel vrouwelijke rogue traders ken je? Precies: nul. Beurshandelaar zijn draait om zo redelijk mogelijk winstverwachtingen vastleggen, je verliezen beperken en zo goed mogelijk leren van je fouten. Mijn ervaring is dat vrouwen zich bewuster zijn van de risico’s die ze nemen.” Dat er met meer vrouwen op de beursvloer geen crisis zou geweest zijn, wil Stcherbatcheff dan weer niet gezegd hebben. “Dat is iets te kort door de bocht, maar de vraag is natuurlijk wel terecht. Zou de banksector minder kortzichtig geweest mochten er meer vrouwen in de winstgevende kant van hun activiteiten aanwezig zijn? Het is heel goed mogelijk. Je mag ervan uitgaan dat testosteron een rol speelt bij mannelijke traders. Dat hormoon werkte uitstekend toen mannen duizenden jaren geleden op jacht moesten, maar op de beursvloer in de 21ste eeuw werkt het vaak tegen je.”

Terug naar het coververhaal 'Testosteron'