Kanariepietje in de koolmijn ademt nog

Hoe evolueert de tewerkstelling in 2012? Niemand die het echt weet, behalve misschien experts uit de uitzendsector. “Wij zetten de bakens uit”, zegt Jan Denys van Randstad. “Als het bij ons slecht begint te gaan, is dat de voorbode van zwaar weer op de arbeidsmarkt. Maar voorlopig blijft het windstil.”

Uitzendbedrijf Randstad, gelooft niet dat 2012 qua tewerkstelling het rampjaar zal worden waar veel mensen voor lijken te vrezen. “Zoals het er nu naar uitziet, komt er in 2012 geen groei maar ook geen daling in de uitzendarbeid”, zegt arbeidsmarktanalist Denys. “Ook in het nieuwe jaar zal bijna 2 procent van de totale Belgische beroepsbevolking elke dag aan de slag gaan als uitzendkracht.” De uitzendsector is de barometer voor de hele arbeidsmarkt. “Als het bij uitzendbedrijven zoals Randstad slecht begint te gaan, is dat de voorbode van minder goed weer op de arbeidsmarkt. Als de uitzendarbeid terug aantrekt, mag je er zeker van zijn dat na een aantal maanden de gehele tewerkstelling zal floreren. Voor de uitzendsector zelf zie ik het niet somber in. In de regeringsverklaring van Di Rupo I staat immers dat de nieuwe bewindsploeg iets wil doen aan uitzendarbeid bij de overheid. De overheid is een grote werkgever; onze sector zal daar dus waarschijnlijk zijn graantje van meepikken.”

“De sector van de uitzendarbeid reageert altijd sneller en intenser op schommelingen in de economische groei dan andere sectoren”, beaamt Paul Verschueren, directeur van de economische dienst van Federgon, de overkoepelende federatie van uitzendkantoren. “Als het op tewerkstelling aankomt, is onze sector het kanariepietje in de koolmijn.”

Dat bleek heel duidelijk in het crisisjaar 2008, toen de uitzendactiviteit in een paar maanden tijd met bijna een kwart naar beneden donderde. “Die terugval was spectaculair”, herinnert Verschueren zich. “De voortekenen zijn nu gelukkig enigszins anders. We volgen de uitzendactiviteit van de hele sector elke maand nauwgezet op. Uit die cijfers blijkt dat sinds juni 2011 de uitzendarbeid er licht op achteruit gaat. Toen bedroeg onze index van de uitzendarbeid 236 punten; in november was hij met negen punten tot 227 gedaald. Die evolutie is helemaal niet dramatisch en ook niet zorgwekkend.”

Onzekerheid

Toch heerst bij veel mensen en ondernemingen heel wat onzekerheid. Heeft de uitzendsector daar dan geen last van? Paul Verschueren: “Belangrijke financiële instellingen hebben eind 2011 hun groeiverwachtingen voor het nieuwe jaar flink bijgestuurd. Ik verwacht dat de economische groei voor 2012 dan ook niet meer zal bedragen dan 0,5 procent. De uitzendsector zal daardoor aan activiteit inboeten, al zal het al bij al nog meevallen door de groter wordende krapte op de arbeidsmarkt. Ondernemingen zullen hun personeelsbestand misschien niet uitbreiden, maar ze zullen door de vergrijzing wel steeds meer medewerkers moeten vervangen die met pensioen gaan.”

Volgens Jan Denys werkt vooral de onzekerheid rond de toekomst van de euro verlammend. “Veel ondernemingen hebben nog geld en ook mogelijkheden om te investeren maar op dit ogenblik doen ze dat niet. Ze wachten liever tot de mist optrekt.”

Tom Van Geystelen, sales en operations director bij Manpower, leest dezelfde afwachtende houding af van de tewerkstellingsbarometer die zijn bedrijf sinds kort voor België bijhoudt. “Eind oktober hebben we aan 750 werkgevers naar hun aanwervingsbeleid voor het eerste kwartaal van 2012 gevraagd. 6 procent wou nieuwe mensen aanwerven, 3 procent overwoog om mensen te ontslaan, 88 procent koos voor het status quo. De sectoren logistiek en bouw wilden dan weer flink gaan rekruteren. Zo wou een op vijf werkgevers uit de bouw in de eerste drie maanden van dit jaar vers bloed aantrekken. Op het moment van onze bevraging was er nog geen nieuwe regering en leek het alsof alle bouwpremies ook in 2012 zouden blijven bestaan. Nu vrees ik dat de aannemers hun rekruteringsplannen wel een beetje zullen bijstellen.”

Het uitzendbedrijf Randstad kiest er alvast voor om de kat niet uit de boom te kijken en werft dit jaar tweehonderd nieuwe mensen aan. Daarmee hoort de HR-dienstverlener thuis rond de 18e plaats in Vacatures top-25 van bedrijven die in 2012 rekruteren (Vacature 10/12/2011, maar Randstad werd ten onrechte niet vermeld - nvdr). Jan Denys: “Wij zijn vooral op zoek naar uitzendconsulenten, een hele brede job waar uiteenlopende diploma’s voor in aanmerking komen. Een goede consulent weet perfect het economische aan het sociale te koppelen. Dat is niet altijd even vanzelfsprekend. Wij zorgen voor een opleiding waardoor mensen in korte tijd veel leren. Eigenlijk is uitzendconsulent de ideale startbasis voor wie pas afgestudeerd is.”

Vindt Randstad het dan niet erg dat hun consulenten na een paar jaar elders gaan solliciteren? “Het bedrijf mag geen duiventil worden, natuurlijk. Maar we begrijpen wel dat mensen na een paar jaar iets anders willen doen. Alleszins is het een gegeerd profiel op de arbeidsmarkt. Je vertrekt vanuit een mooie positie om door te groeien op de HR-afdeling van een grote onderneming.”

Structureel tekort aan arbeidskrachten

Het kleinere uitzendkantoor ASAP heeft ook rekruteringsplannen voor zijn eigen personeelsbestand. “Ik vermoed dat we dit jaar twintig nieuwe mensen in dienst zullen nemen”, zegt ceo Joris Peumans. “In 2011 hebben we al heel wat nieuwe vaste medewerkers aangenomen zodat we het nieuwe jaar met een vrij goede uitgangspositie begonnen zijn.”

Ook Peumans vermoedt dat 2012 qua tewerkstelling niet echt een annus horribilis zal worden. “Goede werkkrachten zijn schaars en dus zeer gegeerd. Het maakt niet uit of het om hoger gekwalificeerde bedienden of gewone arbeiders gaat. Al merken we toch dat onze echt grote klanten een beetje op de rem staan. Zo heeft automobielbouwer Ford Genk voor 2012 al heel wat ‘dopdagen’ ingecalculeerd, dagen dat er economische werkloosheid zal zijn en waarop ze natuurlijk ook geen uitzendkrachten nodig hebben.”

Is dat een gevolg van de crisis? “Niet noodzakelijk. Ford Genk is volop bezig met de vervanging van oude modellen door nieuwe; het is normaal dat ze nu minder produceren. Audi in Vorst is ook een klant van ons en die fabriek draait nu heel goed omdat zij in het begin van een nieuwe modellencyclus zitten.”

Volgens Peumans wordt een eventuele economische dip niet de grootste uitdaging voor de arbeidsmarkt. “Het echte probleem is dat er te veel uitstroom en te weinig instroom is. Hoe je het ook draait of keert: er blijft een structureel tekort van geschoolde arbeidskrachten voor alle verschillende sectoren, hoewel er zoveel mensen in de werkloosheid zitten. Tegen 2015 moeten er 700.000 vacatures ingevuld worden. Maar veel bedrijven lijken er niet van wakker te liggen hoe dat zal moeten worden aangepakt. De verhoging van de pensioenleeftijd is alleszins een eerste goede stap en houdt de mensen langer op de arbeidsmarkt. Maar dat zal echt niet volstaan.”