"Ik roep al mijn werkloze vrienden op om naar hier te komen"

De helft van de Spanjaarden onder de 25 jaar vindt vandaag geen werk, en bijna een kwart van de totale beroepsbevolking zit werkloos thuis. Niet verbazend dat een recordaantal van hen vandaag zijn professioneel geluk over de grens beproeft.

Ook in België. Vacature Magazine sprak met twee jonge Spaanse hoogopgeleiden die bij ons op zoek gegaan zijn naar een nieuwe professionele toekomst.                                               

Elvira Rincon de Gregorio (33) zucht. De architecte uit Ciudad Real – een stad zo’n 150 km ten zuiden van Madrid – heeft daar ook enige reden toe. Ze heeft een mooie job in België, maar de situatie in haar vaderland ligt haar zwaar op de maag. “In Spanje is het onmogelijk geworden voor architecten. Niemand vindt nog werk. Er is simpelweg niets meer. Bijna al mijn vrienden zijn of werkloos of naar het buitenland vertrokken om werk te vinden. Sommigen gaan ver: ik heb een studievriendin die momenteel in een chocoladewinkel in Toronto werkt.”

Rincon de Gregorio vertrok zelf in 2007 al, toen de eerste tekenen van de crisis zich lieten voelen. “De eerste ontslagen vielen in Spanje zeker in mijn sector toen al. Architect is met voorsprong het beroep dat het meest te lijden heeft gehad onder de crisis. Logisch, natuurlijk: de Spaanse economie was gebaseerd op de bouw en immobiliën. We hebben te veel gebouwd. Ik had een job bij een immokantoor waar ik best tevreden mee was, maar ik wou niet blijven. Ik had al enige ervaring en het leek me een goed idee om naar het buitenland te vertrekken. Ik wou niet bij de pakken blijven zitten. Dat is geen goed idee als het er slecht begint uit te zien. En wat bleek? Enkele maanden nadat ik vertrok, ging het bedrijf waar ik werkte op de fles. Niet dat ik dat voorzien had, maar de opluchting was natuurlijk wel groot. Ik had geen jobaanbieding in België, maar ik had wel ervaring. Daarmee kon ik het wel redden, dacht ik. Dat klopte ook: ik volgde hier een cursus Frans, en vond vlug daarna een job bij een architectenbureau.”

Buitenlandse ambtenaar

Toch bleek het ook hier niet allemaal van een leien dakje te lopen. Rincon de Gregorio werkte bij een architectenbureau, maar de betalingen verliepen stroef. “Dat had te maken met de opdrachtgevers die niet altijd over de brug kwamen. Ik ben daarom beginnen solliciteren. Onder meer bij de gemeente Molenbeek, waar ik nu werk. Ik heb vrijwel meteen werk gevonden toen ik mijn zoektocht begon: in Spanje is dat ondenkbaar. Daar is het niet alleen moeilijk voor architecten, maar ook nog eens voor ambtenaren. Zij worden één voor één ontslagen. Tot vorig jaar wou ik nog terugkeren naar Spanje. Ik heb zelfs even gesolliciteerd. Maar werken voor 800 euro per maand, zoals dat vandaag schering en inslag is in Spanje, zag ik echt niet zitten. Dan was mijn keuze vlug gemaakt. Nu wil ik niet meer terug. Voorlopig toch niet. Ik heb hier nu ook een vriend. Ik denk sowieso niet dat ze in Spanje ooit een ambtenaar zouden aanstellen die buitenlander is. Ik ben heel dankbaar dat het hier wel kan.”

Talenkennis

Of de crisis op die manier toch op iets positiefs uitgedraaid is? “Pffff, moeilijke vraag. De crisis heeft zeker de dingen scherp gesteld voor ons land. We leefden ver boven onze economische en financiële mogelijkheden. De crisis dwingt ons nu om onszelf opnieuw uit te vinden, om elders te te kijken, over de grenzen. Om in beweging te komen. Mijn zus, bijvoorbeeld, is landbouwkundig ingenieur, en vond in Spanje geen werk. Ze is naar de Verenigde Staten gegaan voor een jaar, de duur van haar visa. Ze werkte in een landbouwbedrijf in Minnesota. Dat was vroeger haast ondenkbaar geweest, nu moeten we dat soort dingen doen. En steeds meer Spanjaarden doen het ook. Mijn zus is nu terug in Spanje, ze werkt nu bij een bedrijf dat landbouwinstallaties maakt. Maar ze heeft vooral een hele goeie ervaring achter de rug.”

Natuurlijk zijn er ook heel wat minder leuke aspecten aan verbonden, benadrukt ze. “Ik mis mijn land en mijn familie enorm. En het Spaanse klimaat, uiteraard (lacht). Soms doet de huidige situatie me denken aan de Spaanse families die in de jaren vijftig en zestig moesten emigreren. Al zijn er natuurlijk ook grote verschillen: de Spanjaarden die nu emigreren, zijn heel goed voorbereid. Ze hebben een diploma, en vaak ook jaren ervaring. Ook de integratie verloopt een stuk vlotter dan toen. Al is talenkennis nog altijd een pijnpunt. Jonge Spanjaarden beseffen dat ze er met Spaans alleen niet meer raken, maar er is toch nog veel werk aan de winkel. Eén of meer andere talen spreken is een must als je ergens anders aan de bak wil raken. Toch raad ik al mijn Spaanse vrienden die werkloos zijn aan om naar hier te komen. Hier liggen hele mooie kansen voor buitenlanders.”

Gratis krant

Mooie kansen voor buitenlanders? De 26-jarige Laura Fabregat uit Barcelona kan het alleen maar beamen. Ze kwam in februari van dit jaar in Brussel aan, nadat de Spaanse krant waarvoor ze werkte net voor Kerstmis vorig jaar opgedoekt werd. “Ik was de wanhoop nabij toen ik het nieuws vernam. Ik wist hoe moeilijk het zou zijn om in Spanje een nieuwe job te vinden. Ik ben in 2008 afgestudeerd, toen het economisch al moeilijk ging, maar ik heb vrij vlot een job gevonden bij ADN, een gratis, landelijk verspreide krant. In het begin verdiende ik maar 500 euro per maand, op het eind 1.000 euro. Dat is niet veel, nee, maar het was alles wat er was. Als je net begint, neem je dat aan. De sluiting vorig jaar was geen totale verrassing maar kwam wel onverhoeds. De economische situatie was moeilijk, maar het ging wel heel ver om het dagblad meteen op te doeken. De krant maakte deel uit van een hele sterke en grote mediagroep in Spanje. Het nieuws van de sluiting kwam op de eerste dag van de kerstvakantie.”

Laura ging op zoek naar een andere job, maar de moed zonk haar al vlug in de schoenen. Werk was er wel, maar enkel voor amper 500 euro per maand. “Dat zag ik niet zitten. Ik heb ten slotte toch al enkele jaren ervaring. Ik huurde een appartement in Barcelona, met zo’n loon zou ik terug bij mijn ouders moeten gaan wonen. Ik heb twee à drie sollicitatiegesprekken gedaan, en daar zeiden ze me: ‘Er zijn veel mensen zoals jij. Als je dit salaris niet goed vindt, nemen we wel iemand anders’. Ik heb ook gesolliciteerd bij winkelketen Zara om publicitaire campagnes te maken. Ze boden me 500 euro per maand aan. Ik weigerde. Maar ik had geluk: kort daarna contacteerde een vriendin me die ik kende van op de universiteit. Zij was al eerder naar België gekomen, en had werk gevonden bij een bedrijf dat zich bezig houdt met de export van textiel. Ze zochten iemand die Spaans, Engels en Frans sprak. Ik wou eigenlijk niet weg uit Spanje, maar ik ben vertrokken omdat er geen werk was. Ik ben nu accountmanager Spanje voor dit Belgische bedrijf. Geen journalistiek, maar ik kan wel mijn talenkennis aanspreken – ik spreek Spaans, Frans en Engels – en ik heb veel contact met mensen. Ik steek zelfs heel wat op over internationaal handelsrecht.”

Zon

De crisis is uiteindelijk ook een positief verhaal geworden voor haar, vindt Laura Fabregat. Ze doet dingen die ze anders nooit zou gedaan hebben. “Misschien was dat ook een beetje het probleem van ons land: we kwamen niet genoeg in beweging. Nu ik hier ben, leer ik veel mensen kennen, en leer ik in andere omstandigheden werken. Dat is een enorme ervaring. In Spanje zou mijn talenkennis er ook alleen maar op achteruit gegaan zijn. Nu ben ik tevreden dat ik gekomen ben. Voor mijn carrière is het een goeie zaak, daar ben ik van overtuigd. Mijn oud-collega’s bij de krant hebben nog geen werk, en zijn nu ook vertrokken naar het buitenland. Ik ken persoonlijk zes mensen die al vertrokken zijn. Naar Groot-Brittannië en naar Duitsland. In Duitsland is er veel werk voor mensen in de chemie. Je moet natuurlijk bereid zijn om de taal te leren, maar daar maken de meesten geen probleem van. Voor Spanje is het natuurlijk wel een groot verlies: we hebben allemaal een goeie opleiding gehad, maar nu vertrekken we naar het buitenland. Mocht ik het politiek voor het zeggen hebben, zou ik daar iets proberen aan te doen. Goed opgeleide mensen die het land moeten verlaten, dat is uiteraard niet de oplossing om uit de crisis te raken.”

Laura is voorlopig ook niet van plan naar haar vaderland terug te keren. “Toen ik naar hier kwam, was het mijn bedoeling om één jaar te blijven. Maar nu ben ik daar niet zo zeker meer van. Het zal wellicht langer zijn. Een paar jaar misschien, afhankelijk van hoe de situatie in Spanje evolueert. Het is goed hier, ik wil van de ervaring genieten.” Ze heeft ook haar journalistieke droom nog niet helemaal in de ijskast gestopt, vertelt ze. “Als ik terugkeer naar Spanje hoop ik de draad terug te kunnen oppikken en opnieuw journaliste te worden. Ik heb er intussen toch redelijk wat ervaring in. Of anders begin ik iets op mezelf, daar ben ik sinds kort ook beginnen over nadenken. Maar dat is voor de toekomst, voorlopig concentreer ik me op mijn huidige job en op België. Ik heb het naar mijn zin hier, ook al mis ik de zon. Gelukkig ligt Barcelona maar op twee uur vliegen van hier.”

Moeten we inzetten op hoogopgeleide immigranten tegen de vergrijzing?
Debatteer mee via #buitenlandsekennis

Tekst: Dominique Soenens
Foto: Yves Coussement