Foutmelding

  • There are no workflow states available. Please notify your site administrator.
  • There are no workflow states available. Please notify your site administrator.

Hoe meer hoogopgeleide vertrekkers, hoe blijer de Filipijnse overheid

10 miljoen van de 100 miljoen Filipijnen werken buiten de eigen landsgrenzen, dat leert onderstaand document van de Philippine Overseas Employment Administration (POEA). Ingenieurs, piloten, ict’ers, matrozen, verplegers, nanny’s: de lijst is eindeloos. 

asset/33362

De Filipijnen vertrekken al in grote getalen sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw. In het begin speelde vooral de ‘push’-factor: omwille van de barslechte economische situatie was de overheid maar wat blij dat duizenden landgenoten andere oorden opzochten. De voorbije jaren speelde ook de ‘pull’-factor: het aanzuigeffect van onder meer de VS, het Midden-Oosten en Japan, die stuk voor stuk kampen met personeelstekorten in de zorg. Onderzoeksjournalist Raymund Villanueva van het medium Bulatlat.com: “Jullie Belgen stappen erg laat in de arena, zovele anderen gingen jullie vooraf.” Denk aan de VS, of het Verenigd Koninkrijk, dat al rijkelijk heeft geput uit het Filipijnse reservoir en waar één op drie van het zorgpersoneel een andere nationaliteit dan de Engelse heeft.

Lucratief voor overheid

Hoe hoger opgeleid de vertrekkers, hoe hoger hun salaris in het buitenland. En vooral, hoe luider de kassa rinkelt voor de Filipijnse overheid. Elke dollar die het land binnenkomt via de banken, belast ze. De aangelegde dollarreserve dient grotendeels om haar buitenlandse schuld af te lossen. Al die teruggestuurde dollars verzameld waren goed voor 13,6 miljard euro vorig jaar, ofwel 10,8% van het BNP. Dokter Gene Nisperos is vicevoorzitter van de Health Alliance for Democracy, opgericht in 1984 tijdens de Marcos-dictatuur. Met haar 6.000 leden - dokters, verplegers en vooral gezondheidswerkers – fungeert ze als waakhond van het gezondheidsbeleid. “Iedereen heeft het over de gigantische shoppingmalls in Manila als teken van vooruitgang. Maar we consumeren dat geld, van strategische investeringen in industriële of economische vooruitgang is er helemaal niets te merken.”

Als ratten die een zinkend schip verlaten…

De Philippine Overseas Employment Administration overschouwt van overheidswege de uittocht van al dat Filipijns talent. Links en rechts van de ingang van deze verdiepingen hoge moloch in de hoofdstad Manila wachten honderden kandidaat-vertrekkers met enveloppen in aanslag. POEA, dat zelf 400 werknemers telt, verstrekt licenties aan 1.300 rekruteringsagentschappen in de Filipijnen. Tegelijk erkent ze de binnen- en buitenlandse rekruteerders.

Directrice Liberty Casco: “Het aantal vertrekkers groeit jaar na jaar. Voor verplegers is Saoedi-Arabië de grootste markt.” De Verenigde Staten, van oudsher dé droombestemming voor Filipijnse verpleegsters, heeft tijdelijk haar deuren gesloten. Ook het Verenigd Koninkrijk neemt een pak minder Filipijnse verpleegsters af. De recessie, de eigen werklozen eerst aan een baan proberen helpen, maar ook de politieke gevoeligheid over beschuldigingen van braindrain, spelen zeker mee. Liberty Casco maakt zich hoegenaamd geen zorgen. “De vraag fluctueert, dat is al decennialang zo en zal altijd zo blijven.” Bovendien lonken steeds meer nieuwe landen begerig naar de Filipijnse verpleegsters.

“We ontvangen rapporten van Filipijnse ambassades in het buitenland. Er lopen pilootprojecten in België, Finland, Noorwegen. Maar ook Canada, Nieuw-Zeeland, Bahrein en Japan zijn sterk geïnteresseerd in onze verpleegsters. We weten perfect hoeveel verplegers ons land verlaten, omdat elke vertrekkende zich moet aanmelden.” Volgens die POEA-statistieken vertrokken er vorig jaar 13.465 verpleegsters, tegenover 9.270 in 2003. Dokter Nisperos denkt dat het werkelijke vertrekcijfer veel hoger ligt. Heel wat verpleegsters vertrekken via studenten- of toeristenvisa naar het buitenland en blijven onzichtbaar in de statistieken. Dokter Nisperos: “En de Filipijnen die met een immigrantenvisum naar de VS trekken, vallen evenmin onder de POEA-statistieken.” Bij wet mag een Filipijns rekruteringsagentschap maximum één buitenlands maandsalaris aanrekenen als wervingskost. In de praktijk vragen de meesten veel meer, sommigen zonder verpinken tot zes maanden loon.

Dokter Gene Nisperos ziet de toekomst somber in. “Het is als ratten die een zinkend schip verlaten. De buitenlandse vraag zal vroeg of laat exploderen.” De cijfers lijken de man gelijk te geven. De Europese Commissie becijfert dat de Europese Unie met een tekort van 590.000 verpleegsters kampt in 2020. Health Affairs, het leidinggevende Amerikaanse blad over gezondheidsbeleid, verwacht een tekort aan 260.000 verpleegsters in de VS tegen 2025. En dan zwijgen we nog over het felgrijze Japan en gelijkaardige landen met een omgekeerde bevolkingspiramide …

Wildgroei aan scholen, overaanbod aan verpleegsters

Steeds meer landen rekruteren Filipijnse verpleegsters. Gevolg: steeds meer Filipijnse ouders ‘vragen’ hun kinderen verpleegkunde te studeren, omdat ze er een vrijgeleide in zien naar een goedbetaalde baan in het buitenland. Gevolg: het aantal studenten verpleegkunde en het aantal onderwijsinstellingen die verpleegkunde aanbieden, ontspoort. Carmelita Divinagracia, voorzitster van de vereniging van decanen van de Filipijnse Colleges of Nursing: “We zitten aan 479 scholen, 50 procent meer dan tien jaar geleden. Filipijnse verpleegsters vallen in de smaak. Ze kijken niet naar het uur en zijn erg zorgzaam. In de Filipijnen is het de norm dat kinderen zelf voor hun bejaarde ouders zorgen. Ze zijn perfect voor jullie rusthuizen, niet?” Marco Santo Tomas van de Philippine Regulations Commission, dat ondermeer de erkenning van Filipijnse verpleegkundigen surveilleert. “Vorig jaar legden 95.000 studenten het nationaal eindexamen verpleegkunde af, 37.000 slaagden en kunnen dus als verpleger aan de slag.” De ongeremde groei van het aantal verpleegkundigen zorgt voor een overaanbod. Marco Santo Tomas. “We zitten vandaag met 180.000 werkloze verpleegsters.”

De Filipijnen kunnen alleen maar hopen dat de buitenlandse vraag snel explodeert, want in eigen land is het huilen met de pet op. Omwille van de chronische onderfinanciering kampt het gros van de ziekenhuizen met een serieuze onderbemanning. Dat leert onderstaand rapport van de Filipijnse voorzitter van de Health Futures Foundation.

asset/33363

Tekst: Nico Schoofs

Verschenen in Vacature Magazine van 2 oktober 2010.