In het zog van een beurstrader

“Grote risico’s kan je als individuele trader nooit nemen. Toch niet bij ons, in België.”

Ivo De Saedeleer (38), trader

Door de paniek op de beurzen worden traders, brokers en beurshandelaars vandaag meer dan ooit met argusogen bekeken. Maar zijn ze de cowboys die in hun eentje het financiële systeem op zijn grondvesten kunnen doen daveren? Vacature dook in het spoor van een trader.

Het maandaggevoel. Ook de banksector ontsnapt er kennelijk niet aan. Want op de eerste dag van de werkweek hangt er een bijna gewijde stilte in de marktenzaal van KBC. Enkele handelaars schrikken op uit hun concentratie wanneer we in het gezelschap van woordvoerder Tony Langone hun werkplek binnenstappen. Even kijken ze op, om vervolgens verder te werken. Behalve Ivo De Saedeleer: 38 jaar, trader, van opleiding burgerlijk ingenieur informatica en de man waarmee we een afspraak hebben. Hij is door omstandigheden in de bankwereld terecht gekomen, vertelt hij: begonnen bij enkele ingenieursbedrijven, daarna als informaticus aan de slag bij KBC. En nu dus trader.

“Mijn werkterrein, de marktenzaal, is het hart van de bank. Ze dient om voor de bank zelf, voor onze producten en voor enkele van onze grote klanten rechtstreeks op te treden als tussenpersoon op de financiële markten. Maar er is een groot verschil tussen wat wij en sommige andere buitenlandse, vooral Angelsaksische banken doen. Bij ons draait het primair niet om speculeren, maar om het beperken van risico’s. Ik koop wel dollars aan aan een bepaalde koers, en wanneer de koers stijgt, verkoop ik ze terug. Maar allemaal binnen heel strikte marges. En met de bedoeling de risico’s voor onszelf en onze klanten zo veel mogelijk binnen de perken te houden. In het buitenland heb je wel echte speculanten, die gokken op schommelingen. Dat doen wij niet. Wat wij in België doen, is sowieso peanuts. Zeker in wisselkoersen waar dagelijks wereldwijd triljoenen dollar omzet is.”

Op het bureau van Ivo De Saedeleer staan verschillende schermen waarop alle relevante informatie over zijn product en markt rolt. In real time, want markten zijn voortdurend in beweging. Zijn taak: analyseren wat de impact kan zijn van veranderingen op de markt, onmiddellijk reageren op veranderingen en een bepaalde positie innemen, zodat winst kan gemaakt worden of het risico beperkt wordt. Hij staat daarvoor constant in contact met collega’s. Behoorlijk slopend, zo lijkt het wel.

“Ja, het is een erg intensief beroep. Je staat er mee op en je gaat er mee slapen. En je staat vaak onder grote druk. Je moet heel snel kunnen inschatten wanneer het geschikte moment er is om een bepaalde positie in te nemen of te verlaten, en dat vaak voor aanzienlijke bedragen. Je moet koelbloedig en stressbestendig zijn, dat is belangrijk als trader. En analytisch. Iedereen die hier werkt, heeft een analytisch profiel. Al verschilt de studie-achtergrond wel: ik ben burgerlijk ingenieur, maar er werken hier ook doctors in de fysica en chemie, of mensen zonder diploma. De gemene deler is beschikken over een analytisch profiel.” Tony Langone, woordvoerder van KBC: “Je moet de job niet onderschatten. De aard en de vereisten van de functie maken dat een trader een job heeft die hij niet zijn hele leven uitoefent. Meestal kiezen ze voor een andere functie na gemiddeld tien jaar.”

Rogue traders

Het beeld dat de buitenwereld heeft van traders is voor een groot deel beïnvloed door rogue traders als Jérôme Kerviel of Nick Leeson, een aparte en vooral weinig scrupuleuze groep die er niet voor terugschrikt om in ruil voor grote bonussen enorme risico’s te nemen. Ook al moeten ze daarvoor de soms ingewikkelde interne controles omzeilen en zelfs het bestaan van hun bedrijf op het spel zetten. Ivo De Saedeleer zucht. “Dat is een beeld dat zeker leeft, maar ik snap zelfs niet eens hoe die traders dat voor mekaar krijgen. Er zijn zoveel controlemechanismen binnen KBC – en ook binnen andere banken, voor zover ik weet - dat het gewoon onmogelijk is om aan de strikte controles te ontsnappen."

"Daarbovenop zijn er de jongste jaren ook nog eens een heleboel wettelijke restricties bijgekomen die het al helemaal onmogelijk maken. Die restricties zijn er onder meer gekomen na de kredietcrisis van twee jaar geleden, maar ook daarvoor al werden er heel wat maatregelen genomen. Elke trader heeft bepaalde limieten waarbinnen hij kan werken. Overschrijdt hij die, dan gaan er onmiddellijk enkele waarschuwingslichten oplichten, bijvoorbeeld omdat de risico’s te groot zijn bij wisselkoersschommelingen. Maar je hebt natuurlijk altijd nog een zekere vrijheid, anders kan je je job niet doen en kan je niet autonoom en snel beslissingen nemen. Maar toch: grote risico’s kan je als individuele trader nooit nemen. Toch niet bij ons, in België. Er zijn natuurlijk cowboys onder de traders. Maar dat is een kleine minderheid. En die hebben soms grote impact, natuurlijk.”

De paniek op de beurzen was de voorbije weken enorm. Aandelen schoten in geen tijd van verlies naar winst - en vervolgens terug naar verlies. De zenuwachtigheid stak over naar de rest van de economie, waar zowel het optimisme als de groei daalden. Alleen: hoe terecht is dat? Nogal wat mensen vinden dat de paniekreacties op de financiële markten zwaar overtrokken zijn: fundamenteel gaat het niet slecht met de economie en heel wat bedrijven legden uitstekende kwartaalcijfers voor.

Ivo De Saedeleer: “Om te beginnen is de paniek wel groot, maar zeker niet zo groot als in 2008. De rollercoasterbewegingen zijn allesbehalve zo scherp als toen. Maar er zijn uiteindelijk wel degelijk zaken die er niet zo goed uit zien, daar kan je niet om heen. Als er gespeculeerd wordt over een uitstap van Griekenland uit de euro, kan je van niet veel meer zeker zijn. Toch was ik verbaasd over de reactie. Ik denk dat niemand dit had kunnen zien aankomen.”

Is het veel lastiger werken, nu de beurzen jojo spelen? “Lastiger is een groot woord. De schommelingen zijn vaak ingegeven door irrationele elementen en gedragingen, en die zijn moeilijker in te schatten als je een positie wil innemen of een contract wil afsluiten.” Of hij soms stilstaat bij de enorme bedragen waarmee hij werkt en de verantwoordelijkheid die hij draagt, vraag ik hem. De Saedeleer denkt lang na. Het antwoord volgt, aarzelend. “Ik denk dat het beter is om daar niet te veel aan te denken. Vergelijk het met een chirurg: als die bezig is met een operatie denkt hij beter ook niet na over welke fouten hij kan maken en de mogelijke gevolgen ervan. Ok, de impact is anders, maar het principe blijft hetzelfde.”

Verbod op shorten

Net om de economie minder afhankelijk te maken van de grillen van de beurzen en financiële markten, weerklinkt de roep om reglementering steeds luider. Er zijn ook maatregelen genomen, zoals een verbod op shorten: het verkopen van geleende aandelen in de hoop die later tegen een lagere koers terug te kopen. Voor sommigen gaan die maatregelen nog lang niet ver genoeg. “Vraag is wat die ingrepen uithalen en hoe adequaat die zijn. Ik vind het logisch dat er streng gemonitord wordt”, zegt De Saedeleer. “Maar ik las vorige week in de krant dat er nog nooit zoveel geshort is als nu. Waar sta je dan? De praktijk is zo ingewikkeld dat het wel enorm moeilijk is om die te reglementeren. Het is ook een wereld met een eigen jargon, die weinig buitenstaanders begrijpen. Amper iemand weet wat onze job inhoudt. Anders zou jij hier nu niet zitten.”

Het bruto maandloon van een trader/capital market specialist

(exclusief bonussen en voordelen)

Aantal jaar in dienst

Bruto maandloon

0-2 jaar

2.400-3.000 €

3-5 jaar

2.400-3.000 €

6-9 jaar

3.350-5.800 €

10-15 jaar

3.950-6.900 €

> 15 jaar

4.500-7.900 €

Bron: Financial Salary & Benefits Guide Belgium 2011, Robert Half

Tekst: Dominique Soenens - Foto: Bernadette Mergaerts