Dossier Limburg: Van vervallen mijndorp tot Energyville

Reconversie: het is geen loos begrip in Limburg. Tegen 2012 verrijst in Waterschei Energyville, een onderzoekscentrum voor energietechnologie en hernieuwbare energie dat binnen tien jaar tot de top-5 van Europa wil behoren. Met de hulp van de Europese Unie, dat het centrum subsidieert.



Op de site van C-Mine, op een slordige twee kilometer van Waterschei, is er al enkele jaren ruimte voor creatieve ateliers, cultuur en creatief ondernemerschap, en nu komt er tegen 2012 ook het vlakbijgelegen Energyville. Het gaat om een initiatief van de K.U.Leuven en technologie-instituut VITO, dat alle onderzoeksinstellingen op vlak van energie en energietechnologie samenbrengt.
Locatie? Het wetenschapspark van Waterschei, een voormalig mijnterrein met een gebouwencomplex van 11.500 vierkante meter. In de gebouwen komen 200 onderzoekers. Tegen 2012 moeten de drie belangrijkste partners hun onderdak nemen in de nieuwbouw: K.U.Leuven, VITO en het onderzoekscentrum in nano-electronica en nano-technologie IMEC, dat ook in het project investeert en een deel van zijn afdelingen naar Energyville verhuist. Naast K.U.Leuven, VITO en IMEC vestigen ook de hogeschoolopleidingen industrieel ingenieur van de Gemeenschappelijke Associatie Faculteit (GAF) er zich. Het project krijgt subsidies van Europa en ook steun van onder meer de Vlaamse regering en de Limburgse investeringsmaatschappij LRM.

 “In Vlaanderen is er veel kennis in het domein van energietechnologie, maar die is heel versnipperd”, zegt Bastiaan Zwijnenburg, business development manager van het wetenschapspark Waterschei. “Om alle uitdagingen in de toekomst beter aan te kunnen en een rol van betekenis te spelen op Europees niveau, is het belangrijk dat we al die kennis concentreren. De ambitie is om met Energyville tegen 2020 tot de top-5 in energietechnologie te behoren op Europees niveau. Energyville concentreert zich vooral op de ontwikkeling van intelligente energienetten, ofwel smart grids, zonne-energie en alle nieuwe technologieën die bijdragen tot het bereiken van de Europese 20-20-20 doelstellingen: vermindering van CO2-uitstoot met 20 procent, verbetering van de energie-efficiëntie met 20 procent en 20 procent aandeel van hernieuwbare energie in het totale energieverbruik tegen 2020.”
Energyville krijgt steun van de Europese Unie, dat subsidies geeft aan het onderzoekscentrum. “Het is betrokken bij de zogeheten KIC InnoEnergy, een initiatief van José Manuel Barroso, voorzitter van de Europese Commissie. K.U.Leuven en VITO maken deel uit van het co-locatie centrum Benelux, samen met TNO, TUEindhoven en Eandis. Dat centrum richt zich op de ontwikkeling van technologieën voor intelligente gebouwen en steden”, zegt Bastiaan Zwijnenburg. In het kader van de KIC InnoEnergy krijgt Energyville subsidies voor 20 onderzoekers en daarnaast ook onderzoeksgeld toegestopt. Ook het Vlaams Smart Grid Platform vestigt zich binnen de muren van Energyville: relevante onderzoeksinstituten, ondernemingen en overheidsinstanties werken binnen dit platform aan de praktische realisatie van smart grids in Vlaanderen en ontwerpen een volledig operationele testinfrastructuur voor smart grids in Vlaanderen tegen 2012.

4.000 nieuwe jobs?

De impact op de tewerkstelling is groter dan de 200-tal onderzoekers die in Energyville werken, zegt K.U.Leuven-professor Ronnie Belmans. “Energyville zal een katalysatoreffect hebben voor andere bedrijven die zich met aanverwante technologie bezighouden en zich in het wetenschapspark in Waterschei willen vestigen. Dat creëert op zich al extra werkgelegenheid, maar daarnaast leiden de onderzoeksactiviteiten onvermijdelijk ook tot spin-offs en businessdevelopment, in samenwerking met andere bedrijven. Ook dat creëert extra tewerkstelling. Je kan erop rekenen dat er zo in totaal 3.000 à 4.000 jobs ontstaan door het opstarten van Energyville.” Bastiaan Zwijnenburg is iets gematigder in zijn prognose: “Op termijn mag je meerdere honderden jobs verwachten, tot mogelijk enkele duizenden jobs. De economische opportuniteiten zijn enorm: in de komende decennia wordt er in Europa meer dan 500 miljard geïnvesteerd in de bouw van infrastructuur en elektrische netten voor het bereiken van de C02-doelstellingen. Dat kan je bijna niet onderschatten. In de komende jaren trekt de Europese Unie bovendien 8 à 9 miljard euro uit voor ondersteuning van projecten die passen binnen de doelstellingen van Energyville.”

Ook Genks burgemeester Wim Dries is enorm enthousiast over het project. Voor het wetenschapspark van Waterschei betekent de komst van Energyville een vliegende start, en voor de regio vergroot het de economische uitstraling, dat staat voor hem vast. “We hebben in Limburg een sterk industrieel weefsel, maar we willen voor de toekomst meer diversiteit. En Energyville biedt daar alle kansen voor. Door de komst van onder meer het onderzoekscentrum lokken we hoogopgeleiden naar hier. We hebben al te veel moeten vaststellen dat hoogopgeleide mensen uit Limburg na hun studies naar de driehoek Antwerpen-Gent-Brussel trekken. Het is voor Limburg, maar ook bijvoorbeeld West-Vlaanderen, nodig om de economie om te vormen en de regio terug aantrekkelijk te maken. Eén van onze troeven was dat we snel konden inspelen op de vraag van K.U.Leuven en VITO. Wij geven ook financiële steun aan het project, samen met LRM en Nuhma, de Limburgse vereniging van gemeenten die werkt aan duurzaamheid en innovatie. Met zijn drieën en met VITO en K.U.Leuven zorgen we voor ongeveer de helft van het investeringsbedrag.”

Energyville

Wat? Project dat de belangrijkste Vlaamse onderzoeksinstellingen rond duurzame energie en energietechnologie bij elkaar brengt op het wetenschapspark in Waterschei.

Timing? Tegen 2012 moeten onder meer VITO, K.U.Leuven, bepaalde afdelingen van IMEC en het Vlaamse Smart Grid Platform hun intrek nemen in Energyville.

Totaalbudget? Circa 200 miljoen

Partners? VITO, KULeuven, IMEC, LRM, Nuhma, stad Genk, EIT (European Institute of Technology)

Geschat aantal jobs? 200-tal onderzoekers tegen 2012, nadien hopelijk 3.000 à 4.000 extra jobs via onder andere spin-offs

Tekst Dominique Soenens - foto van oude mijnen in Waterschei én van wetenschapspark van Waterschei

Verschenen in Vacature Magazine op 23/10/2010