Foutmelding

  • There are no workflow states available. Please notify your site administrator.
  • There are no workflow states available. Please notify your site administrator.

Dossier Antwerpen: Het Eilandje: Duizenden jobs in nieuwe havenwijk

De ontwikkeling van Het Eilandje komt op kruissnelheid. Met de oplevering van enkele torens en het Museum aan de Schelde (MAS), en de beslissing om een Oosterweeltunnel te graven, kunnen de jobs naar deze Antwerpse wijk toestromen. Tegen 2020 wordt het ambitieuze project afgerond.

Dinsdag wandelden burgemeester Patrick Janssens met een rist hoogwaardigheidsbekleders de vernieuwde Londen-Amsterdamstraat in. Deze groene boulevard krijgt een centrale trambaan en fietspaden. Met een reeks winkels en cafés wordt de straat het kloppende hart van het vernieuwde Eilandje. “Enkele jaren geleden woonden hier amper 1.500 mensen. Vandaag zijn het er al 2.000 en als de ontwikkeling is afgerond mikken we in een eerste fase op 7.000 inwoners”, zegt Filip Smits. Architect Filip Smits is de programmaleider van het Eilandje binnen het Autonoom Gemeentebedrijf Stadsplanning Antwerpen: “Onze dienst werkt vooral op de ‘waterfront’ van Antwerpen, zoals Het Eilandje en de kaaien, maar ook op de Singel en in de stationsbuurt. Mijn team van vijf mensen plant de ontwikkeling van Het Eilandje en zorgt voor de aanleg van de straten, de pleinen en het groen, terwijl onze collega’s van het gemeentebedrijf Vespa zorgen voor de vastgoedontwikkeling.”

Het Eilandje vormt de toegang tot de haven. Als de sluisbruggen van het Bonaparte-, het Willem- en het Kattendijkdok opgetrokken zijn, zit de wijk volledig afgesloten. Vandaar de naam ‘het Eilandje’. Omdat de haven verder naar het noorden schoof, stroomde deze wijk op het einde van de vorige eeuw leeg. In de jaren negentig doken de eerste vernieuwingsplannen op. Tien jaar geleden stonden de politieke sterren gunstig en begon de renovatie echt. Filip Smits: “Vandaag kregen de oude dokken al een nieuw kleedje. Er staan al enkele nieuwe gebouwen rond en de pakhuizen kregen nieuwe inwoners en gebruikers, onder meer het atelier van Dries van Noten.” Hij verwijst ook naar de nieuwe Londentoren en de twee torens naast het Kattendijkdok die juist opgeleverd werden. Het Museum aan de Stroom (MAS) opent op 17 mei 2011. “Het tweesterrenrestaurant ‘Het Zilte’ verhuist van Mol naar het dak van het MAS”, kondigt Filip Smits aan. “De hele ontwikkeling loopt nu op kruissnelheid. Bijna elke dag komen er projecten bij.”

Docklands als internationale kantorenlocatie

In 2011 komt het volgende stuk in ontwikkeling, namelijk de Cadixwijk die tussen het Kattendijkdok en het Kempisch dok ligt. Filip Smits: “Daar komen meer sociale woningen, scholen, winkels, horeca en kantoorgebouwen. Er leeft al een gemengd publiek van inwoners, dokwerkers, studenten en bedienden.”
Tot voor kort dreigde de Oosterweelbrug de bovenkant van de wijk te ontsieren. “Geluid- en stofstudies wezen op negatieve effecten voor het milieu. Met de nieuwe plannen voor een tunnel krijgt de ontwikkeling van Cadix wel een boost”, zegt Filip Smits. De stad wil er een energiezuinige wijk van maken. Ook de bereikbaarheid met openbaar vervoer zal verbeteren. “Tegen 2013 loopt er een tramspoor door het Eilandje vanuit de Leien en verder naar het noorden, richting Ekeren. Verder zal het autoverkeer via het nieuwe afrittencomplex op het einde van de nieuwe tunnel vlot in de wijk geraken.”

De Brouwersvliet, vlak naast het Willemdok, vormt al een kantorenzone met honderden werknemers van SD Worx, Unizo, Acerta, het Gemeentelijk Havenbedrijf en andere dienstenbedrijven. Aan de overzijde van de Leien zitten de douane en het ministerie van Financiën. “Twee jaar geleden begonnen we in een joint venture met de Kamer van Koophandel en 23 private partners met de investeringspromotie ‘Antwerp Headquarters’”, herinnert Dirk Diels zich, directeur economie van de Stad Antwerpen.
“Dat was midden in de crisis. We konden rustig opbouwen om klaar te staan wanneer de ondernemingen een locatie zoeken voor nieuwe kantoren. Internationale investeerders presenteren we vier delen van Antwerpen: naast het Eilandje ook de diamantwijk, Berchem en de Regatta op Linkeroever. Voor die vier hebben we al tien buitenlandse ondernemingen gevonden. Voor het Eilandje denken we vooral aan buitenlandse groepen die een stek zoeken in West-Europa, meestal de maritieme wereld, de chemie of de logistiek.” Zo vestigde TMO Global zich begin dit jaar op het Eilandje. Het bedrijf startte daar met vijf personeelsleden. TMO is een Amerikaans logistiek bedrijf, gespecialiseerd in speciale transporten, zoals onderdelen van windmolens.

Dirk Diels noemt het Eilandje de ‘Docklands’. Hij rekent er op honderden nieuwe banen in de nieuwe kantoorgebouwen. “Dat aantal kan op lange termijn nog variëren in functie van mogelijke nieuwe kantorenhoogbouw aan de rand van de Cadixwijk. De ontwikkelaars mogen tot 30 procent van de nieuw opgetrokken torengebouwen als kantoren aanbieden. De huurprijs schommelt rond 110 en 130 euro/m²/jaar. Dit is dus wel het duurdere segment. Dit grensgebied tussen stad en haven is wel een uitgelezen plek.”

Daarnaast wil het Ziekenhuisnetwerk Antwerpen een nieuw ziekenhuis bouwen in het centrum. Mogelijk komt dit op het punt waar de Leien en het Eilandje elkaar ontmoeten. “Dan kunnen we op het Eilandje een gezondheidscluster ontwikkelen, met praktijkruimtes voor de dokters en met een hotel voor medische toeristen. En waarom ook geen wellness-centrum, een ‘cityspa’ uitbouwen”, vraagt Dirk Diels zich hardop af.

De beste productontwikkelaars

“De vernieuwing in deze wijk en het aanpalende Spoor Noord wordt aangejaagd door creatievelingen, zoals modeontwerpers, fotografen, architecten, … Zo hebben het Ballet van Vlaanderen en de Filharmonie hier hun repetitieruimtes. Ook reclamebureaus zoals Ldv/bates hebben zich hier al vroeger gevestigd. Die mix moeten we bestendigen. Daarom willen we hoog inzetten op onder meer de productontwikkelaars van de Artesis Hogeschool. We willen ons profileren als de stad waar de beste productontwikkelaars bezig zijn. Ze moeten hier hun business kunnen ontwikkelen en een reeks vernieuwende producten maken”, zegt Dirk Diels. Die afgestudeerden moeten wel betaalbare ateliers kunnen vinden. “Dat is een knelpunt voor jonge starters. Het stadsbestuur heeft in juni een nota goedgekeurd om tijdelijk financiële stimuli te voorzien voor deze groep. Omdat we de regie van de wijk in handen hebben, kunnen we in deze wijk voor elk wat wils voorzien, zonder de markt te verstoren. We willen vooral jonge innovatieve starters naar deze wijk lokken. We bekijken momenteel hoe we dit het best aanpakken.”

Het Eilandje

Wat?
Wijk (172 hectare) ten noorden van het Antwerpse stadscentrum rond het oude Bonaparte-, Willem- en Kattendijkdok.

Timing?
Fase 1: de Oude Dokken, de Montevideowijk en de Cadixwijk, afgerond tegen 2020. Fase 2: Droogdokkeneiland en Mexico-eiland

Totaalbudget Fase 1?
Heraanleg van straten, pleinen, kaaien en bruggen: circa 125 miljoen euro. Renovatie en nieuwbouw van publieke gebouwen: circa 90 miljoen euro

Partners?
Stad Antwerpen is dirigent van het hele project, levert vergunningen af voor private bouwprojecten (zoals de 6 torens aan het Kattendijkdok en de Londentower), renoveert en bouwt zelf enkele publieke gebouwen (zoals het Felixarchief en het MAS), verkoopt gronden aan ontwikkelaars en huisvestingsmaatschappijen (zoals de dokranden in de Cadixwijk), en legt samen met verschillende partners (zoals Aquafin en Vlaams Gewest) straten, pleinen en dokranden aan.

Geschat aantal nieuwe jobs?
1.600 tot 2.300, waarvan 300 tot 500 in nieuwe kantoren van o.m. internationale ondernemingen, 800 tot 1.000 designers, reclamelui, enz., 200 tot 500 rond het nieuwe ziekenhuis en enkele honderden in de detailhandel en de horeca rond de dokken.

Verschenen in Vacature Magazine op 23/10/2010

Tekst Erik Verreet - foto Michel Wiegandt