De biotech-lokroep van Lyon

Isabelle Dinoire. Zegt die naam u iets? De vrouw was in 2005 wereldnieuws. De Française raakte gruwelijk verminkt in haar gezicht nadat ze aangevallen werd door haar hond en kreeg de eerste gezichtstransplantatie ter wereld. Eén van de artsen die bij de veelbesproken operatie assisteerde, was Jean-Michel Dubernard, internationale transplantatie-autoriteit uit Lyon. De man voerde in 1998 de eerste handtransplantatie ooit uit en transplanteerde twee jaar later twee handen en een voorarm bij een landgenoot. Dat net een dokter uit Lyon een wereldautoriteit is in transplantaties is geen toeval. De Franse stad is een internationale kennis- en talentpool op vlak van medische wetenschappen, biotechnologie en life sciences.

Centruum voor industrialisatie van vaccins

Hoe het zo ver gekomen is? Isabelle Scarabin, directeur Economische en Internationale Zaken van Lyonbiopôle, een door de Franse overheid gesubsidieerde kennis- en researchcluster rond biotech: “Lyon is sinds een kleine eeuw een centrum voor de industrialisatie van vaccins. Het begon een kleine eeuw geleden, toen Charles Mérieux het Institut Mérieux uitbouwde (vandaag bekend onder de naam Sanofi Pasteur, nvdr). In het kielzog daarvan is de biotechnologische en medische expertise gegroeid, zowel via het onderwijs als via bedrijven. Het gaat zowel om virologie, infectieziekten, vaccins, immunologie, oncologie. We hebben enkele bedrijven die wereldleiders zijn in die domeinen: bioMérieux, Sanofi Pasteur, Merial, MDS Pharma. Een ‘pôle’, zoals die in Frankrijk gedefinieerd en gesubsidieerd wordt door de overheid, omvat industrie, kmo’s, publieke onderzoekscentra en hoger onderwijs. Het is de bedoeling om de krachten in sommige gebieden op een doorgedreven manier te bundelen. We zijn niet de grootste in Frankrijk - in Parijs is er een grotere ‘pôle compétitive’ te vinden -, maar wat ons wel bijzonder maakt is onze focus. We staan op vlak van infectueuze ziektes op wereldniveau. Voor de farmaceutische industrie is dat interessant: vaccins leveren hen in omzet het meeste op.”
Lyon Biopôle startte sinds 2005 20 projecten op, goed voor een investering van 123,9 miljoen euro. 44,9 miljoen euro daarvan kwam van de Franse overheid. In diezelfde periode accrediteerde Lyon Biopôle 69 O&O projecten met meerdere partners, samen goed voor een investering van 419 miljoen euro. 169 euro miljoen daarvan kwam van de Franse overheid, lokale overheden, de Europese Gemeenschap en OSEO, een Franse organisatie die kmo’s ondersteunt.

Gereputeerd onderwijs

Het is niet de enige inspanning om Lyon uit te bouwen tot een toonaangevend centrum voor life sciences en andere innoverende technologieën. Er is ook nog de PRES (Pôle de Recheche et d’Enseignement Supérieur) Lyon, een overkoepelende organisatie voor alle onderwijsinstellingen en onderzoeksinstituten in de regio. “PRES Lyon is na Parijs het tweede grootste centrum voor onderwijs en research in Frankrijk, met 124.000 studenten, 230 openbare laboratoria en 11.500 onderzoekers en onderwijzers-onderzoekers. Dat zorgt voor spin-offs die ook interessant zijn voor de bedrijfswereld”, zegt PRES Lyon-voorzitter Michel Lussault. “We krijgen ook erkenning voor het hoge niveau van ons onderwijs: businessschool EM Lyon stond vorig jaar op de 9de plaats in de wereldwijde ranglijst van businessschools van de Financial Times.” Met de hulp van de Franse overheid, die behoorlijk wat geld pompt in de ontwikkeling van research- en onderwijssites, wil PRES Lyon één van de grootste onderwijs- en onderzoekssites van Europa worden. Zo maakte de Franse overheid recent bekend dat ze 22 miljard euro uittrekt voor het programma ‘investissements d’avenir’, met de bedoeling toekomstgerichte en hoogtechnologische projecten en centra te ondersteunen. 1,5 miljard daarvan gaat naar projecten rond gezondheid en biotechnologie.

Inspanningen genoeg, maar wat Lyon bijzonder maakt, is volgens Isabelle Scarabin het uitstekende ondernemersklimaat. “De regio Rhône-Alpes is de tweede grootste werkgever in de gezondheidssector. Er zijn zo’n 600 bedrijven, waaronder heel veel kmo’s. Wij zetten ook projecten op om hen financieel en technologisch te ondersteunen. Zowat de helft van onze bedrijven telt minder dan 20 werknemers. Dat geeft de regio een hele grote dynamiek. Elk jaar worden er gemiddeld 10 bedrijven opgestart in het domein van de biotechnologie en medische uitrusting. Dat betekent dat er heel veel jonge ondernemingen zijn, die heel innoverend bezig zijn. Sommige ervan komen na verloop van tijd in handen van buitenlandse investeerders, maar dat verstevigt onze positie als internationaal kennis- en talentcentrum. En het creëert werk, want die bedrijven vestigen zich hier vaak.”

Lyon en chiffres

- 50.000 jobs in gezondheidssector, goed voor 20% van de totale Franse tewerkstelling in deze sector.
- 450 bedrijven, waarvan 55 in biotechnologie
- 9.000 researchers, 150 laboratoria, 40 ziekenhuizen, 2.500 researchers infectueuze ziektes, 4.000 researchers in micro- en nanotechnologie
- PRES Lyon, het 2de grootste centrum voor onderwijs en research in Frankrijk: 124.000 studenten, 11.500 onderzoekers en onderwijzer-onderzoekers, 5.000 doctorandi

Verschenen in Vacature Magazine van 25 september 2010.