De 7 (schrijnende) verschillen tussen statutairen en contractuelen

Ze doen vaak precies hetzelfde werk en hebben vaak precies dezelfde verantwoordelijkheid. En toch loopt er tussen statutairen en contractuelen een duidelijke scheidingslijn bij de overheid. Van pensioen en promotiekansen over ziekteverlof tot vakantieregeling: de verschillen op een rij.

Pensioen

Zeg nooit zomaar ambtenaar tegen een contractueel bij de overheid. Want de verschillen met hun vastbenoemde collega’s zijn groot. Met name op pensioenvlak is de kloof groot, zegt Ria Janvier, hoogleraar aan de Universiteit Antwerpen. “Een studie wijst uit dat het pensioenverschil gemiddeld 700 euro bruto per maand bedraagt. De overheid wil werk maken van een aanvullende pensioenregeling voor contractuele personeelsleden, maar dat is nog niet voor morgen. De pensioenverschillen verklaren waarom contractuelen bij de verschillende overheden aan populariteit winnen: het is goedkoper om contractueel personeel aan te werven. De cijfers zijn vrij duidelijk: bij de lokale besturen bijvoorbeeld bedraagt volgend jaar de bijdrage voor de sociale zekerheid bij ambtenaren voor de werkgever 24,50% of 32,50%, bij contractanten is dat 8,86%. In totaal bedragen de sociale bijdragen op dat niveau 33,72% of 41, 72% voor een vast benoemde, tegenover 21,89% voor een contractuele. Ook op andere beleidsniveau’s zijn de verschillen in werkgeversbijdragen navenant. Puur financieel is de rekening dus vlug gemaakt.”

Aanwervingsvoorwaarden

Het verschil in pensioenen is het meest markante, maar de discrepantie tussen de twee groepen begint al bij de aanwervingsvoorwaarden. Ria Janvier: “Statutaire aanwerving is de regel bij de overheid. De voorwaarden voor het aanwerven van contractuelen zijn duidelijk bepaald: vervanging van afwezige statutiaren, tijdelijke en uitzonderlijke personeelsbehoeften en bijkomende of specifieke opdrachten. Op Vlaams en federaal niveau voegt men daar aan toe dat contractuele tewerkstelling toegestaan is zodra er concurrentie is met de privésector.” De aanwerving van statutairen is iets omslachtiger: een contractueel doet een selectieproef, terwijl een vastbenoemde ambtenaar moet slagen voor een vergelijkend examen.

Vakantie

Bij de verlofregeling gaapt nog een kloof tussen de twee groepen: contractuelen hebben recht op 10 niet betaalde dagen verlof om dringende redenen, statutairen op 15 betaalde dagen en 30 niet betaalde dagen.

Ziekteverlof

De povere sociale bescherming van contractuelen zet zich door bij ouderschaps- of ziekteverlof, zo zegt een anonieme Vlaamse ambtenaar: “Een ambtenaar krijgt zijn volle wedde doorbetaald wanneer hij meer dan één maand in ziekte- of zwangerschapsverlof is. Een contractueel vliegt op de ziekenkas, aan een deel van de wedde. Een contractuele moeder zal zich meer haasten om na 3 maanden terug te keren omdat ze al die tijd een vervanginkomen van de ziekenkas heeft.”

Promotiekansen

De sociale bescherming is voor contractuelen poverder dan die van werknemers in de privésector, die vaak genieten van een aanvullende bescherming via sectorale of ondernemingsakkoorden. En ook op vlak van loopbaanmogelijkheden maken contractuelen zich beter niet te veel illusies, aldus Ria Janvier. “Op Vlaams en federaal niveau kunnen contractanten niet doorstromen naar hogere salarisschalen. Alleen bij de lokale overheden, waar het aantal contractuelen veel groter is, kunnen ze dat wel. Er is dus een onderscheid tussen lokaal niveau enerzijds en Vlaams en federaal niveau anderzijds.”

Salaris

Over de loonverschillen tussen contractuelen en statutairen heeft Ria Janvier geen gegevens, maar een getuigenis van Kristien, een werknemer van de Universiteit Gent spreekt voor zich: “Als contractueel verdiende ik vroeger netto zo’n 250 euro per maand minder, voor hetzelfde werk. Mijn loon bleef ook steken in de laagste schaal toen ik contractueel was. Ik kreeg nooit meer, omdat ik maar een contract van één jaar had. Als vastbenoemde ga ik elke 4 jaar over naar een hogere schaal, waardoor mijn loon telkens stijgt. Als je dat bekijkt over een volledige loopbaan is het loonverschil enorm. Maar het vervelendste vond ik de werkonzekerheid. Elk jaar opnieuw vroeg ik me af of er een nieuw contract zou volgen. Als je vakantie- of verbouwingsplannen hebt, is dat heel vervelend.”

Ontslag

Contractuelen zijn makkelijker te ontslaan. Voor hen gelden de ‘gewone’ ontslagregels, voor vastbenoemde ambtenaren niet. Ria Janvier: “Een vastbenoemde ambtenaar kan maar ontslagen worden onder een beperkt aantal voorwaarden, zoals afzetting of ontslag om tuchtredenen. Hij geniet van de zogeheten ‘vastheid van tewerkstelling’. Dat betekent dat wanneer een functie verdwijnt of de subsidiekraan dicht gaat, de ambtenaar niet kan ontslagen worden.”

Verschenen in Vacature Magazine op 30/10/2010

Terug naar de Coverstory