Case: Titel Atlas Copco Airpower: crisis ondanks miljoenenwinst

In december 2008 zette Atlas Copco Airpower voor het zoveelste jaar op rij een puik resultaat neer.
De compressorenfabrikant draaide wereldwijd 373 miljoen euro winst. Toch kondigde de directie amper een maand later aan dat omwille van de slechte economische toestand 155 werknemers ontslagen zouden worden in de Belgische vestiging. Maakte het bedrijf misbruik van de crisis?

 

Januari 2009. Ceo Ronnie Leten van Atlas Copco Airpower uit Wilrijk maakt bekend dat 155 vaste medewerkers ontslagen zullen worden: 100 arbeiders en 55 bedienden. Bij de compressorenfabrikant werken op dat moment ruim 2.800 mensen. “Het stelsel van tijdelijke werkloosheid volstaat niet om de gekrompen vraag naar compressoren en generatoren te compenseren”, zegt Leten. “De recessie slaat harder toe dan gedacht.” En dat terwijl Atlas Copco Airpower een maand eerder 2008 nog afsloot met een respectabele winst van bijna 373 miljoen euro. Het jaar daarvoor maakte de onderneming zelfs 631 miljoen euro winst en in 2006 net geen 547 miljoen. Volgens het bureau voor handelsinformatie Graydon was Atlas Copco Airpower begin 2009 zelfs een van de ‘fitste’ Belgische ondernemingen.

“Ondanks al die fraaie cijfers liepen op dat moment de zaken echt niet goed”, zegt Sacha Cornelis, hoofdafgevaardigde van de socialistische vakbond ABVV. “Door de economische crisis zakte de productie in sommige afdelingen met 40 procent. Het was dramatisch. Er zijn in 2009 zelfs momenten geweest waarop de productie halveerde in vergelijking met dezelfde periode van het jaar voordien. In tegenstelling tot wat eerst was aangekondigd, is het gelukkig niet tot ontslagen gekomen.”

Brugpensioen

De neergang bij Atlas Copco Airpower startte al in oktober 2008. Sacha Cornelis: “We waren nog niet in paniek. De vakbonden hebben toen samen met de directie besloten om even af te wachten. Uiteindelijk zijn we rond de tafel gaan zitten. Voor ons, vakbonden, leek het vanzelfsprekend om mensen op brugpensioen te sturen, in plaats van tot naakte ontslagen over te gaan. We hebben de directie daarvan kunnen overtuigen. Op het einde van de rit was iedereen tevreden. Uiteindelijk zijn 110 arbeiders en 55 bedienden op brugpensioen gegaan. Hun leeftijd schommelt tussen 55 en 58.”

Had Atlas Copco dan niet genoeg financiële reserves uit de vorige jaren opgebouwd om de crisis de baas te kunnen? “Je mag de gevolgen van de crisis echt niet onderschatten. Op dit moment zijn nog steeds arbeiders van sommige divisies technisch werkloos. Al zijn er gelukkig ook tekenen van herstel: de Aziatische markt begint langzaam aan te trekken. De winst die Atlas Copco in 2008 gemaakt heeft, staat helemaal los van de crisismaatregelen die later genomen zijn. Je kunt de situatie bij Atlas Copco trouwens onmogelijk vergelijken met die van AB Inbev. Wij hadden een acuut economisch probleem. De directie is op een sociale manier met ons het gesprek aangegaan. We zijn er samen uitgeraakt en hebben een akkoord kunnen afsluiten waar iedereen zich goed bij voelt.”

Ellen Steck, vice president Communications van Atlas Copco, is het daarmee eens. “Ondanks de zware economische crisis hebben we uiteindelijk niemand moeten ontslaan”, zegt ze. “In overleg met de vakbonden zijn er inderdaad een aantal mensen met vervroegd pensioen gegaan. Toen de bestellingen achterwege bleven en de productie bleef dalen, zijn we te rade gegaan bij al onze medewerkers. We hebben een referendum georganiseerd over wat volgens hen de beste strategie was om de moeilijke financiële periode door te komen. We hadden op dat moment nog steeds te veel mensen in dienst. De keuze was duidelijk: ofwel overtollige functies schrappen, ofwel allemaal een half jaar lang inleveren op ons loon. Bijna iedereen stemde voor solidariteit. Naast de brugpensioenen hebben we zes maanden lang een beetje van ons loon ingeleverd om jobs te redden. Die periode ligt nu achter ons. Op dit moment verdienen we terug ons normale salaris. De zaken gaan nu vrij goed, al maak ik liever niet teveel voorspellingen over wat de toekomst nog kan brengen.”

Tekst Jan Stevens

Gepubliceerd in het Vacature Magazine van 6 februari 2010