Binnenkort eilanden voor de Vlaamse kust?

Ambitieuze bouwprojecten vind je niet enkel in Dubai of het Verre Oosten. Vlaamse Baaien, zo heet het project waarmee enkele privébedrijven de Belgische kust willen beschermen tegen de stijgende zeespiegel. Binnen enkele decennia moeten er kunstmatige eilandjes komen, waarop vakantiehuisjes, jachthavens, groene energiewinning en natuurgebieden verrijzen. Geschat aantal jobs: 15.000.

‘Dubai aan de Noordzee’, zo stond er in één krant te lezen naar aanleiding van de voorstelling van het project Vlaamse Baaien 2100, waar de Vlaamse regering een studie laat naar maken. De kunstmatige eilandjes spreken het meest tot de verbeelding, maar lang niet het enige onderdeel van het project Vlaamse Baaien 2100. Zo wordt de haven van Zeebrugge over een enorme afstand uitgebreid in de zee, krijgt ook de haven van Oostende een verlengstuk en ligt er voor Heist op papier een jachthaven en een lagune met hotels in het verschiet. In totaal beslaat het plan een 11-tal projecten. En de getallen doen duizelen: 6.000 hectare aan eilanden, 100.000 woningen, zes jachthavens, watersportcentra, golfterreinen...

“De kust verdedigen tegen de stijgende zeespiegel is het uitgangspunt van het project”, zegt Bart Verbomen, één van de initiatiefnemers van het project en directeur-generaal van Baggerwerken Decloedt & Zonen, onderdeel van de Deme Groep. “Door de stijging van de zeespiegel worden de golven en de stormen groter.  Opdat onze kust bestand zou zijn tegen een superstorm die zich één keer in 1.000 jaar voordoet, moeten we alles terug op niveau brengen. Alleen is er daarbij één probleem: zolang het gevaar niet acuut is, wil niemand daar zomaar voor betalen. Dus zochten we naar manieren om het project aantrekkelijker en duurzamer te maken, zodat ook andere partijen geïnteresseerd zouden raken en creëerden we meerwaarde via toerisme, energiewinning, ... ”

6 partners

Bij de initiatiefnemers van het project zitten zes partners: de groep Deme – dat betrokken is met dochterondernemingen Dredging International en Baggerwerken Decloedt -, de groep Jan De Nul, studiebureaus Arcadis, IMDC en AT&M en ten slotte architectenbureau ORG. Samen met die partners is Bart Verbomen ervan overtuigd dat er in de regio behoefte is om die meerwaarde te creëren. “Zoals onze kust nu georganiseerd is, is het een smalle strook waar niet veel ruimte is. Te smal om natuur, kustbeveiliging én toerisme op te voorzien. Niemand kan nu al de finale uitkomst van het plan bepalen, omdat we honderd jaar vooruit kijken. Maar elke euro die we er nu al in stoppen, moet zijn waarde behouden in de toekomst. Dat is het ‘no regret’-principe van waaruit we vertrekken. Het plan moet daar flexibel genoeg voor zijn. We zijn ervan overtuigd dat Vlaamse Baaien een aantrekkingspool wordt. Ons plan bevat ook een aantal ideeën over hoe de havens zich verder kunnen profileren. Voor Oostende is er een plan om de haven te profileren als een ‘green port’, een ecologische uitvalsbasis voor de kust. Daar zit redelijk wat werkgelegenheid in, zeker als je aan die energiewinning op zee wil beginnen. Daarnaast heb je een deel land nodig om de toelevering te verzorgen. We spreken ook over ontsluiting van onze havens over zee, naar Duinkerken en Antwerpen, zodat binnenvaart een boost krijgt. Niet alleen voor Vlaanderen, maar voor het hele land.”

Ook Hans Maertens, algemeen directeur van Voka West-Vlaanderen, steekt zijn enthousiasme voor het project niet weg. “Voor de kust en de provincie zou dit een enorm wervend project zijn. Het is on-Vlaams, omdat het zo groots en toekomstgericht is, maar iedereen moet ervan overtuigd zijn dat dit op zijn minst grondig moet bestudeerd worden. De economische impact voor de provincie is amper te overschatten. Dit laat toe om Zeebrugge op lange termijn een zeehaven in zee te bezorgen. Ook de uitstraling tegenover het buitenland is niet te onderschatten: de kust kan zich presenteren als een groene regio, met windmolenparken  op zee en natuurparken aan de kust. Het kan een boost geven aan projectontwikkelaars die op een verstandige manier te werk gaan. De plannen balanceren goed tussen ecologie en economie. Zo kan je op die eilanden prachtige projecten op poten zetten. We hebben baggeraars van wereldniveau die grote projecten doen over de hele wereld, maar hier is er niets. Dat is jammer. Dit project betekent ook duizenden jobs.”

Niet megalomaan

Over het aantal jobs dat het megaproject zou moeten genereren, zijn geen exacte cijfers te geven, zegt Bart Verbomen. “Het hangt er vanaf welke onderdelen van het plan gerealiseerd worden. Omdat het over een periode van 100 jaar gaat, valt dat niet te voorspellen. Maar we kunnen wel naar soortgelijke projecten in het buitenland kijken. In Denemarken is er een platform gemaakt voor windturbines in zee. Daar zou het gaan over een 15.000-tal mensen. We denken ook aan zoiets, als je de werkgelegenheid voor de constructie en de uitbating bij elkaar optelt. Ook het totale budget van het project valt voorlopig nog niet in te schatten (er werd in de pers gewag gemaakt van 1 miljard euro voor het volledige project, nvdr). Maar we kunnen natuurlijk wel een deel al uitwerken. Het basiskustverdedigingsplan, dat de basis vormt van het hele plan, kan vrij vlug uitgevoerd worden. De kostprijs van dat project ramen we op 300 miljoen euro. Daar worden nu al MER-rapporten voor gemaakt. De bedoeling is dat dat onderdeel tussen nu en 2015 gerealiseerd wordt. Dat lijkt een heel groot bedrag, maar als je het naast de Oosterweel legt, is het relatief.”

Hier en daar weerklinkt de kritiek dat het een vrij megalomaan project is.  In Dubai kunnen ze er over meespreken, veel werven liggen er op dit moment door de kredietcrisis verlaten bij. Maar Hans Maertens countert dat. “Ik denk dat wij Vlamingen nuchter genoeg zijn om te weten wat we nodig hebben en wat niet. Het uitgangspunt is dat de zeespiegel verhoogt, dat is geen fictie: we volgen de voorspellingen die wetenschappers doen. Zie ook wat er Frankrijk overkomen is enkele jaren geleden (Nederland en Frankrijk zijn ook bezig met het uitwerken van kustverdedingsplannen om te anticiperen op de stijgende zeespiegel, nvdr). Daar zijn we beter op voorbereid. We mogen in Vlaanderen niet blijven stilstaan, we moeten vooruit. We verzanden vaak in discussies en procedures. Het zou erg zijn dat we niet meer kunnen dromen.”

Tekst: Dominique Soenens - Foto: Isabel Pousset

Ga terug naar het dossier