Foutmelding

  • There are no workflow states available. Please notify your site administrator.
  • There are no workflow states available. Please notify your site administrator.

Actua: “Het Finse innovatiemodel moet radicaal anders”

Als er ooit om de organisatie van een WK Innovatie moet gestreden worden, zou Finland een bijzonder sterke kandidaat zijn. Heel de wereld roemt de Finnen al jaren om hun innovatieve spirit. Wat blijkt, echter? De Finnen zelf geloven niet langer dat ze goed bezig zijn. “We hebben nood aan radicale innovatie.” Vacature had een exclusief gesprek met Mikko Kosonen, voorzitter van Sitra, het Finse innovatiefonds dat zichzelf als een maatschappelijke bulldozer ziet.

"Het Finse innovatiemodel moet dringend en radicaal veranderen", is de boodschap van Mikko Kosonen, de voorzitter van het Finse innovatiefonds Sitra en ooit jarenlang topmanager bij Nokia. "In de jaren negentig was Finland een echt rolmodel op het vlak van economische innovatie met 3,5% van het BNP dat naar Onderzoek & Ontwikkeling vloeide (nvdr: Vlaanderen haalt nog geen 2%) en met een zware klemtoon op hoger onderwijs. “Vandaag pompt ons land al 4% van zijn BNP in O&O. Toch kost de globalisering Finland al banen, niet alleen laagbetaalde, maar evengoed onderzoeksbanen. En onze bevolking veroudert bijna zo snel als in Japan. Het Finse welvaartmodel is niet langer houdbaar."

"Het baat niet veel om nog meer geld te spenderen aan onderzoek naar kleine verbeteringen.  Zelfs als we nog wat groei kunnen wringen uit de huidige industrie, vreten onproductieve sectoren zoals de overheid al die kleine verbeteringen op. Om de basis van ons model te behouden, moeten we meer risico's nemen. We hebben nood aan radicale innovatie. De Finse bedrijven die zich bezig houden met hout en papier moeten zich omvormen tot centra voor efficiënt energieverbruik, biobrandstoffen, houtproducten van hoge kwaliteit. Ook de machinebouwers moeten energie-efficiëntie als nieuw credo hanteren. Dat is de grote trend. Finland heeft daar de juiste kennis en mensen voor, maar ze zitten niet op de juiste plaats", analyseert Mikko Kosonen spijkerhard.

Het Köne-model: de perfecte ommezwaai

Mikko Kosonen schuift de liftenfabrikant Köne naar voren als voorbeeld: "Een oud collega van bij Nokia, Matti Alahuhta, werd er in 2005 aangesteld als CEO. In twee jaar voerde hij een nieuw businessmodel in: van een traditionele liftenbouwer werd Köne een leverancier van 'people flow experiences', van manieren om mensen te laten bewegen. Köne is nu een partner van de moderne stadsplanners en architecten om de mensen allerlei soorten transport aan te bieden in luchthavens, stadions of rond buildings. Die omzwaai is perfect gelukt: de crisis deed zich niet voelen binnen Köne. Daarom werd Matti Alahuhta vorig jaar door Business Week verkozen als beste 'leider van het jaar'." In de ogen van Mikko Kosonen moeten alle Finse ondernemingen zijn voorbeeld volgen.

Naast de bedrijven moet ook de Finse overheid zich snel verbeteren en op een compleet andere manier diensten verlenen. Mikko Kosonen beseft dat dit een heel ambitieuze agenda vormt: " We moeten op dit vlak dringend naar meer zelfbediening: de burger zal zelf meer moeten instaan voor de eigen gezondheid. Daarvoor gaan we binnen Sitra op zoek naar nieuwe technologieën."

De Nokia-touch voor de hele Finse economie

Mikko Kosonen is een zwaargewicht in Finland. Van 1997 tot 2005 was hij directeur strategie en informatiemanagement bij Nokia. "Toen voelde ik al  dat Nokia zijn innovatieve gedrevenheid verloor. Dat is de prijs die een onderneming betaalt voor haar succes. Ik legde mijn operationele taken neer en ging op zoek naar de oorzaken en naar mogelijke oplossingen."
Kosone stapte met zijn frustratie naar professor Yves Doz van de Franse zakenschool Insead, een wereldautoriteit op het vlak van bedrijfsstrategie. Ze publiceerden hun inzichten in het boek 'Fast Strategy' (2007, Wharton School Publishing). Mikko Kosonen besloot niet terug te keren naar Nokia en werd aangetrokken door Sitra: "Ik moet nu het internationale perspectief van Nokia trachten te vertalen naar de Finse economie." We interviewden hem over zijn ideeën vlak voor zijn voordracht aan de Alumni van de Vlerick School.

Sitra, waar Mikko Kosonen voorzitter is, blijkt een heel speciaal investeringsfonds. "Op al mijn reizen om de wereld heb ik nog geen gelijkaardige organisatie gevonden. Wij willen maatschappelijke verandering veroorzaken. We kregen een mandaat om zowat alles en iedereen uit te dagen. We trachten het gedrag van de Finnen te veranderen op het vlak van energieverbruik, van gezondheidszorg, …"

Sitra wordt gecontroleerd door het Finse parlement. In haar controleorganen zetelen topambtenaren en vertegenwoordigers van alle Finse partijen. Het fonds werd in 1967 opgericht om de 50-jarige Finse onafhankelijkheid te vieren. In 1991 verwierf het parlement de controle over Sitra. De regering schonk Sitra een pak aandelen van Nokia, die toen nog redelijk waardeloos waren. "Maar toen begon het succesverhaal van Nokia en Sitra was op slag heel rijk. De oorspronkelijke  16 miljoen zijn er nu 700 miljoen euro. We zijn vrij om dat geld te besteden waar wij willen, zolang die investering het status-quo in Finland maar in vraag stelt."

130.000 studenten als proefkonijnen

Mikko Kosonen vertelt hoe Sitra het aanpakt: “Binnen de gezondheidsheidzorg willen we van oplapwerk naar preventieve ingrepen. Daarom investeerde Sitra in bedrijven die toestellen maken waarmee u en ik onze gezondheid zelf thuis kunnen opvolgen. Als er iets verkeerd wordt vastgesteld, moeten die ons naar de juiste deur verwijzen zodat er geen tijd verloren wordt. Hierbij mikken we niet alleen op een financieel rendement, maar op een voordeel voor de maatschappij. We investeren om te bewijzen dat marktgerichte oplossingen werkbaar zijn. Daarom moet de helft van het kapitaal bij onze investeringen van privé-beleggers komen."

'Health Record' is een van de nieuwe initiatieven van Sitra. Met de hulp van internet en mobiele telefonie kan de burger zijn eigen gezondheid beter in kaart brengen en actie ondernemen. Mikko Kosonen: "Health Record wordt een van de bouwstenen van het gezondheidssysteem van de toekomst, dat vooral gericht is op preventie. Momenteel is het een pilootprogramma dat loopt samen met de Finse Gezondheidsdienst voor Studenten. Ons land telt 130.000 studenten. Health Record is een e-platform zodat de studenten op elk moment van de dag iets kunnen doen voor hun gezondheid. Want het meet wanneer ze  bewegen, wat ze eten ... Met die informatie geeft het systeem de studenten advies, bijvoorbeeld, om die dag toch nog een kleine wandeling te maken. Op basis van die gegevens kijken bedrijven welke diensten deze groep van de bevolking nodig heeft. De ondernemingen leveren dan die toepassingen. En de overheid zorgt voor de nodige ondersteuning."

Efficiëntere gemeenten

Ook de gemeenten moeten efficiënter diensten verlenen. Als CIO heeft Mikko Kosonen destijds de sterk gefragmenteerde IT-systemen binnen Nokia samengebald in globale en transparante systemen: "Vandaag tracht ik deze ervaring te vertalen voor het hele land. Finland telt 342 gemeenten met allemaal aparte IT-systemen. Sommige politieke partijen willen met die opdeling verder, maar dat is gewoon dom. Want gemeenten met 15.000 inwoners beschikken niet over genoeg middelen om sterke IT-systemen uit te bouwen. Daarom werkt Sitra vandaag aan de gemeenschappelijke IT-platformen. Indien honderd gemeenten samen een zelfde HR-systeem willen, is dat voor privé-bedrijven een interessante markt. De komende vijf jaar willen wij 5 miljard euro investeren. Om de politieke druk op te vangen doen we dat over 20 competentiecentra, verspreid over het hele land."  

Sitra ontplooit nog andere initiatieven. Zo bouwt het fonds momenteel een groen gebouw 'Low2No City Block' in Jätkaäsaari, een oude havenwijk van Helsinki. Het architectenbureau Arup won de wedstrijd om met duurzaam materiaal een kantorenblok te ontwerpen die bijna geen CO2 uitstoot.

Gids voor de nieuwe Finse regering

"Vandaag zetel ik, samen met mijn drie collega's van andere instellingen, in een informele groep. We schrijven een nieuw document dat de nieuwe regering, die na de parlementsverkiezingen van maart 2011 zal gevormd worden, moet helpen een efficiënter innovatiesysteem uit te werken", zo rondt Mikko Kosonen het gesprek af. Hij gelooft dat de experimenten van Sitra zullen leiden naar een aanpak en producten die Finland op zijn beurt weer kan uitvoeren.
Hij heeft zijn eerste prijs al op zak: "Enkele weken geleden waren we in Seattle. We hebben er Health Record verkocht gekregen aan Microsoft Health. MS heeft ons uitgekozen als wereldwijd pilootproject." Hou deze man in het oog, want Mikko Kosonen gaf in ons land niet alleen een voordracht voor de Vlerick Alumni. Hij had gesprekken met EU-topambtenaren en enkele Vlaamse risicokapitalisten. Krijgt het nieuwe Finse model een Vlaams broertje?
(kader Sitra)

Wat is Sitra?

- Een Finse investeringsmaatschappij, gecontroleerd door het Finse parlement
- Met een werkkapitaal van 700 miljoen euro, investeert Sitra jaarlijks 50 miljoen euro: 25 miljoen in maatschappelijke experimenten en 25 miljoen in nieuwe bedrijven
- Werkdomeinen: energie, gemeenten, overheidsmanagement, mechanische industrie en stadsontwikkeling
- tewerkstelling: 120 man

Vlaamse werkloosheid blijft dalen

Vlaanderen telt opnieuw minder dan 200.000 werklozen. In september was voor het eerst in twee jaar een eind gekomen aan de doorlopende stijging van het aantal werklozen. In oktober kwam er een voorzichtige bevestiging van dat herstel, in november zette de evolutie zich verder door, zo blijkt uit cijfers van de VDAB. Eind november telde de arbeidsdienst 195.770 ‘niet-werkende werkzoekenden' of werklozen met een uitkering en jonge schoolverlaters zonder baan. Dat zijn er 8.672 of 4,2% minder dan in november 2009. Sinds augustus zijn er 33.000 werklozen minder en bedraagt de Vlaamse werkloosheidsgraad 6,7%. De daling laat zich het duidelijkst voelen bij jongeren (-8%). Vijftigplussers blijven het moeilijk hebben: bij hen stijgt de werkloosheid nog, met 3,4% tegenover vorig jaar.

Jongeren grootste slachtoffer crisis

Cijfers uit het jaarboek van het Centrum Ongelijkheid, Armoede, Sociale Uitsluiting en de Stad (OASeS) bevestigen dat de economische crisis vooral de jongeren hard trof. Het aantal niet werkende werkzoekenden onder de 25 jaar steeg de voorbije twee jaar met 44,7%. In het eerste kwartaal van dit jaar waren ze met 44.203. Het aantal langdurig werklozen steeg in twee jaar tijd van 6.300 tot 11.500. OASeS wijst ook op de polarisatie van de arbeidsmarkt: onderaan en bovenaan de loonladder neemt de werkgelegenheid toe, ten koste van gemiddelde betaalde banen. Zo worden kantoorbedienden en vakarbeiders hard geraakt, aldus OASeS.

Europese werkloosheid stijgt

Terwijl de Vlaamse werkloosheidcijfers in dalende lijn zitten, tekent zich in Europa een tegenovergestelde tendens af. De werkloosheid in de eurozone (16 landen) bedroeg in oktober 10,1%, meldt het Europese bureau voor de statistiek Eurostat. De werkloosheidsgraad bedroeg in september 10%, in oktober 2009 nog 9,9%. In de 27 landen van de EU komt de werkloosheidsgraad in oktober uit op 9,6%, hetzelfde peil als in september. Tegenover oktober vorig jaar is er een stijging van 0,2%. Nederland telt met een werkloosheidsgraad van 4,4 procent het minste werklozen. Spanje telt met 20,7 procent het grootste aantal mensen zonder baan. In ons land werd in oktober een werkloosheidsgraad van 8,5 procent genoteerd.

Minder bedrijven failliet

In november gingen 844 bedrijven in ons land in faling. Het is voor het eerst dat er op jaarbasis een daling te noteren is in het aantal faillissementen, meldt handelsinformatiebureau Graydon. Er gingen 55 bedrijven minder over kop dan in november 2009, een daling van 6,1%. Het gaat volgens Graydon om een belangrijk signaal, al is het nog te vroeg om van een definitief keerpunt te spreken omdat de faillissementsgraad erg hoog blijft. Het totaal aantal faillissementen bedraagt dit jaar tot nu toe 9.160. In vergelijking met dezelfde periode vorig jaar gaat het om een stijging van 5,01%.