Actua: 300.000 euro ontslagpremie, niet enkel voor CEO’s

De crisis is terug. En dat betekent: herstructureringen en ontslagen bij heel wat bedrijven. Slecht nieuws, al is dat voor sommigen al bij al relatief. Zo stappen sommige werknemers met 300.000 euro of meer naar huis. Dat terwijl anderen helemaal niets krijgen als hun baas hen afdankt. Hoe valt dit te rijmen?

De farmasector ontsnapt niet aan de crisis. Bij verschillende bedrijven kondigen zich herstructureringen en ontslagen aan. Zo wil Pfizer België tegen eind volgend jaar 167 banen schrappen, verdwijnen er bij Astra Zeneca in Ukkel 80 jobs en snoeien ook in het buitenland farmabedrijven in hun personeelsbestand. In sommige gevallen gaan die herstructureringen gepaard met opmerkelijke ontslagvergoedingen. Zo wordt momenteel bij enkele farmabedrijven onderhandeld over vergoedingen van 300.000 euro en meer, zo viel in vakbondskringen op te vangen.

Een verbazend hoog bedrag voor buitenstaanders, al kijken experts daar een stuk minder van op. “300.000 euro als ontslagpremie? Dat soort bedragen ontmoet ik geregeld”, zegt Chris Engels, vennoot en voorzitter van advocatenkantoor Claeys & Engels, dat tweejaarlijks de formule Claeys berekent. “Indien vakbondssecretarissen zo’n dossier volgen, gaat het meestal niet over topmanagers, maar eerder over hogere kaderleden.” Gespecialiseerd advocaat Filip Tilleman beaamt: “Zeker in de farmasector halen de vakbonden het onderste uit de kan. Die sector betaalt sowieso de hogere salarissen en kent een klein verloop, waardoor de anciënniteit aandikt. En daar komen nog eens de groepsverzekeringen bij die royaal zijn.”

Alles is te koop

De onderhandelingen over de opzegvergoedingen bij een collectief ontslag starten meestal bij de befaamde ‘formule Claeys’: die geeft het gemiddelde bedrag aan die een bepaalde werknemer kan krijgen op basis van uitspraken van rechters in de arbeidsrechtbank. Cruciaal bij de berekening van de formule zijn de hoogte van het loon, de extralegale voordelen en de anciënniteit. Daarbovenop voorziet de wet een collectieve ontslagpremie. In sommige sectoren tikken de bedragen daardoor aardig aan.

Chris Engels: “De farmasector staat bekend om zijn dure sociale plannen bij collectieve ontslagen. Dikwijls begon het met een premie gebaseerd op de formule Claeys die vermenigvuldigd werd met 1,5 à 2, plus een ontslagvergoeding of een anciënniteitspremie. Als het bedrijf dan nog wenst dat de productie niet wordt onderbroken tijdens de onderhandelingen, komt er nog wat bij. Want in België is alles afkoopbaar.”

In de farmaceutische sector gaan zo niet alleen hogere kaderleden, maar ook medisch afgevaardigden – een soort van medisch vertegenwoordigers, die langsgaan bij dokters en apothekers om geneesmiddelen te promoten – soms met een mooie ontslagvergoeding naar huis. Chris Engels: “Als een handelsvertegenwoordiger zijn job verliest, betaalt de werkgever meestal een extra ‘uitwinningsvergoeding’, een vergoeding per klant. De redenering daarachter is dat een cliënt in principe gebonden is aan de vertegenwoordiger. Het bedrijf neemt die nu over en geeft de verkoper hiervoor een vergoeding.”

In de farmasector en de chemie - waar de lonen ook vrij hoog liggen – zijn de ontslagvergoedingen dus navenant. Al ontwaart Chris Engels niet meteen een lijn in de vele collectieve ontslagen die hij meemaakte: het verschilt van sector tot sector, en zelfs van bedrijf tot bedrijf. Een ontslagpremie is nu eenmaal geen vaststaand recht, maar een gewoonte gebaseerd op het principe dat de werkgever u helpt om de periode financieel te overbruggen om een nieuwe baan te vinden. Werknemers met hoge salarissen zouden er langer over doen om die te vinden. Werknemers uit ‘rijke' sectoren zoals  de farma winnen bij ontslag dikwijls de jackpot, maar dat kan je niet zeggen van werknemers die werken voor kleine zelfstandigen.

“Toen mijn baas ermee ophield, heeft hij mijn laatste wedde uitbetaald en daar bleef het bij. Van een ontslagpremie had hij nog nooit gehoord”, zegt Maria Vande Vijver die twintig jaar in een bakkerij werkte. Maar hoe groot de verschillen ook zijn, voor managers in beursgenoteerde ondernemingen zijn de superriante ontslagvergoedingen verleden tijd. Want de wet van ‘corporate governance’ (6 april 2010) beperkt de ontslagvergoedingen voor die managers tot twaalf maanden. “Dat is een algemene regel voor Belgische beursgenoteerde bedrijven. Dit plafond wordt goed opgevolgd, maar het gaat slechts over een beperkt aantal mensen.”

Ontslagpremie wordt kleiner

Individueel en per sector kunnen de ontslagpremies nog hoog liggen, maar globaal krimpt de ontslagpremie, zo blijkt uit de nieuwe formule Claeys, gebaseerd op de rechtspraak van 2010. Die trend is al enkele jaren bezig. “In vergelijking met het buitenland liggen de premies in België echt hoog. De rechters beseffen dit waarschijnlijk en geven telkens iets minder”, analyseert Chris Engels. “Maar het voordeel van de formule is zijn voorspelbaarheid: een werkgever die een premie toekent in de buurt van de formule Claeys, is bijna zeker dat zijn ontslagen werknemer niet naar de rechtbank zal stappen om een hogere premie te eisen. De kans dat hij die krijgt is klein, want de formule vertrekt van de gemiddelde premies die Belgische rechtbanken toekennen.”

Vanaf begin volgend jaar worden ontslagpremies anders berekend. Werknemers die nieuw in dienst treden, vallen dan onder de IPA-wet van 12 april 2011: de opzeggingstermijnen voor arbeiders worden verhoogd met 15 procent en voor de hogere bedienden verlaagt de termijn naar dertig dagen per jaar dienst. Chris Engels: “Neem een bediende met elf jaar dienst en 150.000 euro per jaar: die krijgt nu een premie van 15 maanden. In het nieuwe systeem krimpt de premie tot 11 maanden. Let wel, voor de andere werknemers (bestaande arbeidscontracten, nvdr) blijft het oude systeem in voege.”

Hoe krijgt u een ontslagpremie van 300.000 euro?

Met het betalen van een ontslagvergoeding neemt een werkgever onmiddellijk afscheid van een werknemer. Die vergoeding wordt uitgedrukt in dagen en maanden omdat ze in plaats komt van de opzeggingstermijn, die de werknemer normaal krijgt om een andere baan te zoeken. Die termijn wordt vertaald in aantal maanden salaris plus voordelen, dus in euro. “Om de ontslagpremie voor hogere bedienden te berekenen (met een salaris van meer dan 30.535 euro bruto per jaar) kunt u ruwweg uitgaan van ongeveer een maand per jaar anciënniteit”, stelt Chris Engels (advocatenkantoor Claeys & Engels). “De formule Claeys komt wel iets hoger uit.”

PRAKTIJKVOORBEELD

Met de formule Claeys berekenden we aan welke hoge voorwaarden een werknemer moet voldoen om een premie van 300.000 euro te verkrijgen. Naast een hoog salaris moet die vooral een lange anciënniteit kunnen voorleggen. We maakten de berekening zowel voor de bruto- als voor de nettovergoeding. Tijdens het sociaal overleg wordt overeen gekomen een ‘dubbele formule Claeys’ uit te betalen. Een werknemer kan ongeveer 300.000 euro ontvangen op voorwaarde dat hij aan onderstaande voorwaarden voldoet:

  • Werknemer, geboren in 1960
  • Indienstneming: 29 oktober 1991
  • Ontslag: vandaag 29 oktober 2011 (dus 20 jaar dienst)

De werknemer ontvangt een ontslagpremie van bruto 299.242 euro

bij bruto maandloon 5.750 euro
eindejaarspremie  2.000 euro
werkgeversbijdrage maaltijdcheques 5,81 euro per dag
bedrijfswagen 220 euro/maand
hospitalisatieverzekering 10,50 euro/maand
groepsverzekering 310 euro/maand
gsm en internetverbinding 115 euro/maand

totaal jaarloon                                 74.290  euro

netto opzegvergoeding       71.549 X 2= 143.098 euro

bruto opzegvergoeding      149.242 X 2= 299.242 euro

 

De werknemer ontvangt een ontslagpremie van netto 299.270 euro

bij bruto maandloon 12.500 euro
eindejaarspremie 2.000 euro
werkgeversbijdrage maaltijdcheques 5,81 euro per dag
bedrijfswagen 220 euro/maand
hospitalisatieverzekering 10,50 euro/maand
groepsverzekering 310 euro/maand
gsm en internetverbinding 115 euro/maand

totaal jaarloon                                 161.500 euro

netto opzegvergoeding       149.635 X 2= 299.270 euro

bruto opzegvergoeding      331.024 X 2= 662.048 euro

(bron: Claeys & Engels, formule Claeys, calculator, oktober 2011)    

Tekst: Erik Verreet/Dominique Soenens