8.580 jobs bij 110 bedrijven, in 12 sectoren

Discreet, maar grondig. Zo ging Vacature Magazine tewerk om de aanwervingsplannen binnen twaalf zwaarwegende sectoren in ons land te achterhalen. In de eerste helft van 2013 hebben ze 8.580 nieuwe jobs in petto, inclusief vervangingsaanwervingen. Welke bedrijven werven aan?

Binnen de twaalf grote sectoren die cruciaal zijn voor de overlevingskansen van de Belgische economie zijn er 110 bedrijven die aanwerven. Die rekruteringen laten zich samenvatten in drie opvallende trends:

  • Gezocht, maar met mate: vers bloed

De vergrijzing rukt op, zodat heel wat sectoren op zoek zijn naar vervangers voor de mensen die met pensioen vertrekken. In de verzekeringssector, bijvoorbeeld, bedraagt de gemiddelde leeftijd van de werknemers 44 jaar. Ook bij de banken zijn er vervangingsaanwervingen gepland, zij het aan een behoedzaam tempo. De Vlaamse en federale overheden in ons land vullen evenmin alle vrijgekomen banen opnieuw in. Zeker ambtenaren met een voornamelijk repetitief takenpakket worden vaak niet meer vervangen. Ook gaan onze overheidsdiensten almaar meer intern op zoek naar geschikte kandidaten, eerder dan vers bloed van buitenaf aan te trekken.

  • Gezocht (bis): knelpuntprofielen

Bloempjes verwelken, scheepjes vergaan, maar knelpuntberoepen blijven bestaan. De verzekeringssector, alweer, is bijna wanhopig op zoek naar actuarissen, en in iets mindere mate naar juristen, economen en mensen met een financiële achtergrond. In de chemiesector zijn technische profielen dan weer erg gegeerd, net als in de energiesector. Ook bij farmaceutische bedrijven zijn er enkele grote knelpuntprofielen: chemische operatoren, en ingenieurs in alle maten en gewichten. En ja, zelfs knelpuntambtenaren bestaan. De Vlaamse overheidsinstellingen, bijvoorbeeld, zijn op zoek naar ingenieurs, verpleegkundigen, vakmannen, kleuteronderwijzers … Bij hun collega’s van de federale overheid zijn vooral technische bachelors moeilijk te vinden. Opvallend: meer dan één sector probeert lang openstaande en/of ‘moeilijke’ vacatures in te vullen door zelf opleidingen te organiseren. In de branche van de autodealers is dat bon ton, omdat het onderwijs de evolutie van de techniek kennelijk niet kan volgen. In de energiesector is er bijvoorbeeld het actieplan van de Waalse netbeheerder Ores, die in samenwerking met Forem (de Waalse VDAB, zeg maar) opleidingen organiseert voor onder meer werkzoekenden. Defensie pakt zelfs uit met de mogelijkheid om gratis studies te volgen, waarbij je bovendien een wedde ontvangt. Als voorbereiding op een loopbaan als officier kunnen jongeren bij Defensie studies volgen op universitair niveau, en een master behalen aan de Koninklijke Militaire School.

  • Hoe meer innovatie, hoe meer nieuwe jobs

Agoria, de Belgische federatie voor de technologiesector, weigert aan doemdenken te doen. Idem dito voor Essenscia, dat de chemiebedrijven verenigt. Er vallen wel degelijk (job)kansen te rapen, klinkt het. In die bedrijven en de sectoren die mikken op duurzame ontwikkeling, met name. Niches, ondernemingen die focussen op innovatieve technologie of hernieuwbare energie: daar zit groei in. In dat verband zetten de farmaceutische bedrijven dan weer volop in op de geneesmiddelen van de toekomst, klinkt het bij pharma.be. Wereldwijd heeft België trouwens het grootste aantal vestigingen voor klinische studies van nieuwe geneesmiddelen, op de VS na. Werken aan een duurzame toekomst betekent dat bedrijven investeren, waardoor ze doorgaans ook nieuwe jobs creëren. Ook daar weer positieve signalen vanuit de technologiesector, de chemie, farma en de energiesector. Niet onbelangrijk: sectoren die verandering voorstaan, werven vooral hoogopgeleiden aan. Maar als hun innovaties een succes worden, creëren ze ook werk voor lager geschoolden.

Mogelijke pretbedervers

Rode draad bij de 12 sectorfederaties die we contacteerden voor ons onderzoek: de wil om er het beste van te maken, ondanks de aanslepende crisis. Toch is de ene sector al wat gevoeliger voor externe factoren dan de andere. Wat zijn de potentiële pretbedervers, in 2013?

  • De voorzichtige houding van de consument. Vooral de handel- en dienstensector ziet zijn marges daardoor kleiner worden, waardoor het aantal aanwervingen daar wellicht beperkt zal blijven. Ook de jobcreatie in de voedingsindustrie hangt voor een groot deel af van onze kooplust, al wordt daar volop gezocht naar producten die de consument gunstig stemmen, zodat hij bereid is om er een hogere prijs voor te betalen. Denk maar aan ‘convenience food’, zoals voorgesneden groenten en bereide maaltijden. Waar voor je geld: daar kan je mee scoren, hebben intussen ook heel wat automerken ingezien.
  • (Het gebrek aan) steun van de overheid. Pharma.be, bijvoorbeeld, wijst er fijntjes op dat de farmasector steeds meer onderzoekers uit de VS rekruteert, bij gebrek aan geschikte profielen in België. In de VS worden wetenschapsvakken veel meer gestimuleerd door zowel het onderwijs als de overheid, klinkt het, en bij ons gebeurt dat helemaal niet. De handel- en dienstensector wordt naar eigen zeggen dan weer serieus gehinderd, naar eigen zeggen, door de stortvloed aan reglementering in ons land. Met de vergunningen voor nieuwe handelslocaties, bijvoorbeeld, lopen de zaken vaak erg stroef. Sectorfederatie Comeos benadrukt dat er op die manier heel wat potentiële tewerkstelling verloren gaat. Zelfs bij de handel via het internet – de zogenaamde e-commerce – zorgt dat voor problemen. E-commerce is een groeier, maar volgens Comeos is de verleiding om naar het buitenland te verhuizen erg groot bij de betrokken bedrijven. Vlak over de grens zouden de voorwaarden namelijk een stuk gunstiger zijn dan in België.
  • Hoge loonkosten en aanverwanten. De voedingsindustrie wijst erop, bij monde van sectorfederatie Fevia, dat de stijgende loonkosten een uitdaging zijn, net als de hoge energieprijzen en de oplopende transportkosten. Een ander geluid in de chemiesector, waar sectorfederatie Essenscia laat weten dat de loonkosten in België geen probleem zijn. Als we tenminste een antwoord weten te vinden op de noden van de wereld van morgen, zodat ons land het verschil kan blijven maken op het internationale toneel.

Wie werft aan?

Teksten Dominique Soenens, Erik Verreet, Sam De Kegel, Karin Eeckhout, Jan Stevens