20 diploma’s met succesgarantie

Elke student investeert jaren in zijn diploma. Is het dat waard? En welke studies leiden zelfs in crisisjaren vlot naar een job?

Om met de deur in huis te vallen: in deze crisisjaren houden werknemers met een diploma beter stand dan niet-gediplomeerden. Jongeren die hun studiejaren met succes afsluiten, plukken daar later ook financieel de vruchten van.

1. Verdient u meer met een hoger diploma?

Ja, langere studies vertalen zich in ons land bijna rechtstreeks in een hoger salaris. Diploma’s met een langer studietraject, zoals voor ingenieurs, handelsingenieurs of dokters, halen de hoogste startsalarissen. De Oeso, de denktank van de westerse landen, berekende dat een Belg met een hoger diploma gemiddeld 60 procent meer verdient dan een landgenoot met enkel een secundair diploma. Eenzelfde verhouding vinden we in Nederland, Duitsland, Zwitserland, Groot-Brittannië en Spanje. In Frankrijk, Luxemburg, Ierland en de VS leidt een hoog diploma zelfs naar een dubbel salaris.  
Hooggeschoolden zien hun salaris ook sneller stijgen tijdens hun loopbaan. Als we de ‘juiste’ diploma’s van vandaag vergelijken met de diploma’s die slecht in de markt liggen, valt eenzelfde verschil in salarisperspectief op: de ‘juiste’ diploma’s zien hun loonbriefje veel sneller aandikken. Zo kunnen de handelsingenieur, de tandarts of de jurist na tien jaar hun salaris bijna verdubbelen.

2. Geraakt u sneller aan een baan met een hoog diploma?

Ja, want diploma’s openen deuren. André Van Hauwermeiren van de studiedienst van de VDAB: “Wie zijn studies niet afrondde, loopt een veel groter risico werkloos te vallen. Want werkgevers zoeken medewerkers met een goede werkattitude: mensen die voortijdig hun studies lieten staan, spijbelen waarschijnlijk ook meer.”
“Meer studie loont altijd. Dat geldt ook voor de jongeren met enkel een diploma van secundair onderwijs: voor hen is een zevende specialisatiejaar erg de moeite. 2010 is wel een rotjaar om af te studeren. Daarom raden wij iedereen die twijfelt om te beginnen werken, aan om een jaar bij te studeren. Zo kunnen ze hun intrede op de arbeidsmarkt met een jaar uitstellen. 2011 wordt een gunstiger jaar om aan een eerste job te beginnen.”
Jongeren die in een crisisjaar aan hun eerste job beginnen, verdienen dikwijls iets minder. En die deuk in hun salaris slepen ze veelal hun hele loopbaan mee, leren we onder meer uit het salarisonderzoek van de Vlaamse ingenieursvereniging K VIV. André Van Hauwermeiren durft dat niet bevestigen: “In vele bedrijven liggen de salarisniveaus vast in cao’s of via andere afspraken. Wel stellen wij vast dat bedrijven momenteel vlot overgekwalificeerde kandidaten kunnen aantrekken. Ze krijgen hooggeschoolden voor minder geld. De kandidaten zijn dus bereid een trapje lager te starten. Ik vermoed dat bedrijven vooral beknibbelen op de extralegale voordelen.”

3. Welke diploma’s liggen het best/slechtst in de (arbeids-)markt?

Het schrikbeeld van de ‘verloren generatie’ gaat niet op voor jongeren met een goed diploma. “Vooral de masters en de professionele bachelors weerstaan goed aan de crisis, zelfs in Brussel”, aldus André Van Hauwermeiren. Maar niet alle hogere diploma’s garanderen succes. Er zijn ook foute diploma’s. André Van Hauwermeire: “De professionele bachelors vormen vandaag het meest succesvolle studieniveau. Dit zijn vandaag de echte ‘knelpuntbusters’. Maar ook tussen de professionele bachelors zitten minder goede diploma’s zoals Audiovisuele Technieken (een richting met een permanent overaanbod), Communicatietechnieken en Journalistiek (in een markt met een overaanbod hebben de driejarige bachelors het moeilijk, bedrijven zoeken eerst vierjarige masters) en Interieur (bijzonder crisisgevoelig).
De academische bachelors vinden veel moeilijker aansluiting met de arbeidsmarkt. “Deze studie is ook niet helemaal af, want het vormt de opstap naar een universitaire graad”, verklaart André Van Hauwermeiren.
Ook tussen de masters zitten kneusjes. André Van Hauwermeire: “Of men snel of traag een eerste baan vindt, hangt af of de jongere een bewuste studiekeuze heeft gemaakt. Veel twijfelende jongeren stappen in studies die later moeilijk naar een baan leiden. André Van Hauwermeire somt ze op: Criminologie, Politieke en Sociale Wetenschappen (met uitzondering van ‘sociologie’), Geschiedenis, Communicatiewetenschappen, Archeologie, Psychologie, Diergeneeskunde en Wijsbegeerte.

Vrouwen kiezen beter

“Als het goed gaat met de conjunctuur, gaat het goed met de mannen. Vrouwen hebben minder last van een sputterende economie. Zij kiezen voor studierichtingen zoals tandheelkunde of verpleegkunde die veel minder onderhevig zijn aan de schommelingen van de conjunctuur”, weet André Van Hauwermeiren.
Hij vreest dat we afstevenen op  een tekort van tandartsen en dokters omdat die functies meer door vrouwen worden ingevuld. “Om een man te vervangen, zijn er twee vrouwen nodig. Vrouwen houden zich strikt aan hun werkuren omdat ze naast hun job nog gezinstaken hebben.”
Het diploma is niet alleen determinerend bij het begin van de carrière. Velen blijven er heel hun leven aan gekluisterd. “Van die situatie willen we dringend af. Als een bedrijf een vacature opstelt, vraagt het dikwijls naar een nieuwe diploma’s zoals communicatie of audiovisuele kunsten. Vijftigplussers, die wel de juiste ervaring hebben voor die job, vallen dan uit de boot omdat zij niet over zo’n diploma beschikken. Daarom willen we een systeem opzetten dat toelaat vacatures te definiëren via competenties. Want de ene boekhouder is de andere niet. Hoe weten wij en de geïnteresseerde werkgever of een boekhouder vertrouwd is met de finesses van de vennootschapsbelastingen? Die verschillen willen we zichtbaar maken”, sluit André Van Hauwermeiren af. Afwachten of dit het einde inluidt van het schrikbewind van het diploma.

De 20 topdiploma's en de 10 kneusjes

Elk jaar brengt de VDAB de werkloosheidssituatie in kaart van de schoolverlaters, maximaal 1 jaar na hun inschrijving als werkzoekende. Dit onderzoek omschrijft de werklozen naar hun studieniveau, studierichting en geslacht. Dit is het resultaat:

DE TOPPERS

Werkloosheids-
graad 1 jaar na afstuderen

DE FLOPPERS Werkloosheids-
graad 1 jaar na afstuderen

1. Tandheelkunde

0,0%

1. Audiovisuele en beeldende kunst

25,2%

2. Wiskunde

0,0%

2. Taal- en letterkunde
(academische bachelor)

25,0%

3. Chemie

0,0%

3. Modetechnologie
(professionele bachelor)

23,3%

4. Handelsingenieur (beleidsinformatica)

0,0%

4. Interieurvormgeving
(professionele bachelor)

16,9%

5. Medische beeldvorming
(professionele bachelor)

0,0%

5. Archeologie en kunstwetenschappen

16,8%

6. Geneeskunde

0,4%

6. Wijsbegeerte en moraal

16,8%

7. Farmaceutische wetenschappen

0,5%

7. Journalistiek
(professionele bachelor)

15,6%

8. Verpleegkunde
(professionele bachelor)

0,5%

8. Geschiedenis

13,8%

9. Bioingenieur (cel & gen)

1,0%

9. Communicatiemanagement
(professionele bachelor)

13,6%

10. Bouw
(professionele bachelor)

1,7%

10. Diergeneeskunde

13,3%

11. Gezondheidszorg

2,5%

   

12. Burgerlijk ingenieur (toegepaste wetenschappen)

2,8%

   

13. Elektromechanica
(professionele bachelor)

2,9%

   

14. Godsdienstwetenschappen

4,2%

   

15. Bewegings- en revalidatiewetenschappen

4,8%

   

16. Industriële wetenschappen en technologie

4,8%

   

17. Architectuur

4,8%

   

18. Recht & notariaat

4,9%

   

19. Handelswetenschappen en bedrijfskunde

5,0%

   

20. Biotechniek

5,1%

   

Bron: VDAB, Werkzoekende schoolverlaters in Vlaanderen, 2008-2009)

Opmerking: De economen (TEW'ers) en de pedagogen doen het niet zo slecht. Ze vielen juist uit de top 20.

Tekst: Erik Verreet

Lees ook: 9 experts over de marktwaarde van 10 diploma's