10 films die elke werknemer moet gezien hebben

De crisis in het algemeen en het bedrijfsleven in het bijzonder inspireren meer en meer scenaristen en cineasten. Aan de vooravond van de Oscars zoomen we in op 10 films die de camera richten op de werklvoer.

1. L'emploi du temps

- Laurent Cantet, 2001

Een man verliest zijn baan maar verzwijgt dat voor zijn gezin en vrienden. Hij vindt een job bij een internationale organisatie uit. Hij speelt het spel zo goed dat hij verstrikt raakt in zijn leugens. Laurent Cantet put inspiratie uit de zaak van de Franse oplichter Jean-Claude Romand die z’n vrouw, kinderen en hond vermoordde om te vermijden dat zijn jarenlange bedrog aan het licht zou komen.

Daardoor krijgt deze film een diepzinnige betekenis: achter de wanhoop in deze film schuilt de trieste banaliteit van ons bestaan. We zijn allemaal slaven van de schone schijn en andere statussymbolen van de maatschappij, waar we uiteindelijk aan ten onder gaan. Meesterlijk.

2. Mi piace lavorare

- Francesca Comencini, 2004

Nicoletta Braschi (echtgenote van Roberto Benigni) vertolkt de rol van een boekhoudster die haar werk doodgraag doet en daarvoor geapprecieerd wordt door collega’s en klanten. Tot het noodlot toeslaat en het bedrijf overgenomen wordt door een multinational.

Deze ‘cinéma-vérité’ film is een nietsverhullende en bittere aanklacht van ongewenste intimiteiten op het werk. De structuur is dan wel simplistisch, de boodschap staat als een huis: zich verzetten tegen de wereld in plaats van zonder verzet vernietigd te worden.

3. Violence des échanges en milieu tempéré

- Jean-Marc Moutout, 2004

Een pasafgestudeerde consultant krijgt een eerste project toegewezen, de audit van een metaalverwerkend bedrijf. Hij wordt geconfronteerd met een moreel dilemma als het uiteindelijke doel duidelijk wordt: een excuus voor een grondige herstructurering, met ontslagen als gevolg. Voor z’n eerste langspeelfilm neemt Jean-Marc Moutout op een ontwapenende manier de bedrijfswereld én de mens die blind de logica van concurrentie en winst volgen, onder de loep. Een ijzige, harde film.

4. Le couperet

- Costa-Gavras, 2004

Een kaderlid van een papierbedrijf wordt ontslagen in het kader van afslankingen en zoekt zonder succes naar een job. Om zeker kans te maken in zijn branche, besluit hij alle mogelijke concurrenten uit te schakelen.

Deze uiterst donkere thriller (en een vleugje satire) van Costa-Gavras, een bewerking van een roman van Donald Westlake, kaart de dictatuur van het werk aan, de neuroses en beslommeringen van deze tijd ...

5. Ils ne mouraient pas tous, mais tous étaient frappés

- Sophie Bruneau & Marc-Antoine Roudil, 2005

Een Parijse psycholoog en twee dokters ontmoeten mannen en vrouwen met een burn-out. Op basis van getuigenissen van een fabrieksarbeider aan de band, een zorghulpverlener en een winkelzaakvoerder, legt deze krachtige en onmisbare documentaire de dagelijkse verwoestingen van het neoliberalisme bloot.

De regisseur slaagt erin een diepe wanhoop in beeld te brengen, veroorzaakt door een achterbaks en meedogenloos kwaad: de druk van het werk.

6. El Método

- Marcelo Pineyro, 2006

Zeven kandidaten voor een kaderfunctie bij een multinational worden onderworpen aan een reeks psychologische tests. Al gauw worden ze wantrouwig en paranoïde, als ze vermoeden dat ze geobserveerd worden en beseffen dat er een mol onder hen is.

Deze locatiethriller met theatrale inspiratie van de Spaanse regisseur Marcelo Pineyro toont een even efficiënte als ontstellende sollicitatieprocedure die uitmondt in een gruwelijk bloedbad. Een kritisch pamflet met een wrange nasmaak.

7. Direktøren for det hele

- Lars von Trier, 2006

Regisseur en genie Lars von Trier schetst het portret van een tactloze bedrijfsleider die, alvorens zijn bedrijf over te laten en zijn werknemers te ontslaan, zich een laatste keer verkneukelt aan het leedvermaak door een acteur aan te werven die in zijn plaats de vervelende beslissingen moet kenbaar maken. 

Onder het mom van een luchtige, onschuldige komedie toont Lars von Trier, grootmeester in cynisme, een van de verschrikkelijkste scenario’s op de werkvloer. Knap en scherpzinnig.

8. La question humaine

- Nicolas Klotz, 2007

Deze prachtfilm van Nicolas Klotz is een vrije bewerking van de gelijknamige roman van François Emmanuel. Een kaderlid stelt een onderzoek in naar een directeur van een multinational om het donkerste verleden van Europa opnieuw tot leven te brengen.

De schrijver ontwikkelt een gevaarlijk model waarbij hij verwijst naar de jodenvervolging om de bedrijfswereld te analyseren en de methodes van de fascistische machine aan de ‘corporate’ principes toetst. Een groots sociaal pamflet en een uiterst diepzinnige prent.

9. Rien de personnel

- Mathias Gokalp, 2009

In een farmaceutisch bedrijf eindigt een onschuldige receptie in een bloedbad. Tijdens het relaas van ontmoetingen, discussies en spanningen komt de hypocrisie van de bedrijfswereld aan de oppervlakte. Ondanks het sociaal karakter en een reflectie van de huidige crisis – met de opsluiting van een baas en overnamegeruchten als toemaatje – is de film een knap staaltje cinema. De stijl is bedachtzaam, de aanpak subtiel en de suspens van de eventuele ontslagen leveren een opmerkelijke prent op, zo eigen aan de grote economische thrillers.

10. Up in the air

- Jason Reitman, 2009

Ryan Bingham (George Clooney) is een kaderlid dat over heel de VS werknemers de laan moet uitsturen omdat hun baas te laks is om zelf het slechte nieuws te brengen. Vertegenwoordiger Ryan Bingham is immuun voor economische ellende. Hij leeft in luchthavens, slaapt met vrouwen in dure hotels en spaart ‘miles’ als postzegels.

Het is een fijnzinnig scherpe ode aan het individualisme, maar wanneer vrouwen roet in het eten strooien, lijkt onze Piet Hein te zwichten voor de goeie oude familiewaarden.

Tekst: Rafal Naczyk