Zijn er compensatiemogelijkheden bij arbeidsduurvermindering?
In ons bedrijf wordt 40 uur per week gewerkt, is het nu wettelijk verplicht om ter compensatie elke maand 2 rustdagen te geven ? Of kan de arbeidsduurvermindering ook op andere manieren geregeld worden?
ANTWOORD
De wetgever heeft de wekelijkse arbeidsduur voor voltijdsers met ingang van 1 januari 2003 verminderd tot maximaal 38 uur.
Vele sectoren of ondernemingen brachten hun arbeidsduur reeds voor 1 januari 2003 terug tot 38 uren per week (of minder) en dit veelal door het sluiten van een collectieve arbeidsovereenkomst. Deze sectoren of ondernemingen konden de verlaging tot 38 uur (of minder) realiseren op 3 verschillende manieren:
- Effectieve verlaging van de arbeidsduurper dag of per week
- Verlaging via compensatiedagen
- Gemengd systeem
1. Effectieve verlaging
van de arbeidsduur per dag of per week
Dit is het meest eenvoudige: de wekelijkse arbeidsduur wordt gewoon verminderd door het aantal werkuren per dag of per week te verminderen.
2. Verlaging via compensatiedagen
De wekelijkse arbeidsduur kan ook worden verminderd door toekenning van bijkomende rustdagen (de zogenaamde compensatiedagen). Zo wordt de wekelijkse arbeidsduur als een gemiddelde op een langere periode dan een week (bv. op jaarbasis) gerealiseerd.
CAO's waarin dit wordt geregeld, bepalen veelal het aantal compensatiedagen en de wijze en soms ook de data waarop de compensatiedagen worden toegekend. Deze compensatiedagen kunnen betaald of onbetaald zijn.
Aangezien het gaat om een arbeidsduurvermindering mét loonbehoud, blijft het uurloon wel onveranderd bij betaalde compensatiedagen en wordt het verhoogd bij onbetaalde compensatiedagen.
Dus: bij een gemiddelde arbeidsduur van 38 uur per week worden er wekelijks
effectief 40 uur gewerkt. De te veel gewerkte uren worden op jaarbasis
ingehaald met compensatiedagen, zodat de totale jaarlijkse arbeidsduur
overeenstemt met een arbeidsduur van 38 uur per week.
Voorbeeld
In een sector werd de arbeidsduur op 1 januari 2002 verlaagd van 40 uur
naar 38 uur per week. Er wordt concreet 40 uur per week gewerkt. Dit is
elke week 2 uur te veel.
De te veel gewerkte uren worden samengevoegd:
2 u * 48 weken = 96 u of 12 dagen.
De werkgever moet 12 compensatiedagen op jaarbasis toekennen.
Normale toepassing
In de regel komt het erop neer dat arbeidsduurvermindering ten belope
van 1 uur gemiddeld per week overeenstemt met 6 compensatiedagen per jaar,
van 2 uur gemiddeld per week met 12 compensatiedagen per jaar en van 3
uur gemiddeld per week met 18 compensatiedagen (enz.).
De wekelijkse arbeidsduur kan ook verminderd worden door een combinatie
van effectieve vermindering van de wekelijkse arbeidsduur en het geven
van compensatiedagen.
Voorbeeld
In een onderneming wordt de wekelijkse arbeidsduur van 40 uur teruggebracht
naar 38 uur. De werknemers krijgen 6 compensatiedagen per jaar en elke
week wordt 39 uur gewerkt.
OPgelet: Bedrijven/sectoren
die vóór 1 januari 2003 nog geen arbeidsduurvermindering doorvoerden
De sectoren en de ondernemingen die geen tijdig en geldig initiatief
namen om de (gemiddelde) wekelijkse arbeidsduur te verlagen tot maximaal
38 uur, , moeten vanaf 1 januari 2003 verplicht effectief 38 uren per week werken. Het is voor hen dus onmogelijk om meer te werken
dan 38 uur per week met toekenning van compensatiedagen. Dit betekent
dat het voor die sectoren en ondernemingen niet meer mogelijk is een systeem
van effectieve wekelijkse arbeidsduur van 40 uur met toekenning van 12
compensatiedagen op jaarbasis toe te passen. Ook hier mag deze verplichte
vermindering van de wekelijkse arbeidsduur tot effectief 38 uren geen
loonsverlaging tot gevolg hebben.
Let wel:
Het wekelijkse uurrooster en de eventuele toepassing van compensatiedagen
dient steeds opgenomen te worden in het arbeidsreglement.
