Wat houdt het fiscale plaatje voor grensarbeiders in?
Ik heb onlangs een job aangeboden gekregen die ik heel interessant vind en graag zou aannemen. Alleen is deze job in Nederland en zal ik dus als grensarbeider aan de slag moeten, want ik kan in België blijven wonen. Maar hoe zit het met het fiscale aspect van grensarbeid? Ik heb gehoord dat daarrond het een en ander is veranderd.
ANTWOORD
Belgische grensarbeiders die tewerkgesteld zijn in een van onze buurlanden hebben het ongetwijfeld al gehoord of gezien: hun fiscaal statuut wordt grondig hervormd. Daar waar zij voorheen Belgische inkomstenbelastingen betaalden, zullen zij in de toekomst belastingen betalen in het land waar zij tewerkgesteld zijn.
Een overzicht per land:
Nederland
Belgische rijksinwoners die in Nederland als werknemer tewerkgesteld zijn, zijn daar in principe ook belastbaar. Dit staat vermeld in het dubbelbelastingverdrag gesloten tussen België en Nederland. Op deze regel wordt onder bepaalde omstandigheden een uitzondering gemaakt voor opdrachten van korte duur (verblijf van minder dan 183 dagen).
De situatie tot 1 januari 2003: tombola-effect
Tot vóór 1 januari 2003 werd nog een tweede uitzondering voorzien voor zogenaamde grensarbeiders.
Grensarbeiders waren 'werknemers die in de Belgische grenszone met
Nederland woonden, in de Nederlandse grenszone met België werkten
en gewoonlijk dagelijks of ten minste éénmaal per week naar
huis terugkeerden.' De grenszones zelf werden in een Protocol bij
het dubbelbelastingverdrag afgebakend.
Deze werknemers bleven belastbaar in België, hoewel
ze op Nederlands grondgebied werkzaam waren. Anderzijds waren deze grensarbeiders
in de regel onderworpen aan de Nederlandse sociale zekerheid. Bijgevolg
betaalden zij dus Nederlandse volksverzekeringen en Belgische inkomstenbelastingen.
In 1994 besloot Nederland echter om de bijdragen voor de Nederlandse volksverzekeringen aanzienlijk te verhogen, terwijl de Nederlandse inkomstenbelastingen werden verminderd. Voor een Nederlands rijksinwoner onderworpen aan de Nederlandse volksverzekeringen en inkomstenbelastingen maakte dat niet zoveel verschil, maar wel voor de Belgische grensarbeiders die enkel de bijdragen voor de Nederlandse volksverzekeringen verschuldigd waren. Dit leidde bijgevolg tot een forse achteruitgang van hun netto-inkomen. Ook in de daaropvolgende jaren gaf elke wijziging in deze verhouding aanleiding tot onverwachte schommelingen in het loon. Vandaar dat dit effect ook wel het tombola-effect werd genoemd.
Het vermijden van dit tombola-effect was een van de redenen om deze regeling te herzien en uiteindelijk af te schaffen. Ook het feit dat een voorstel van richtlijn van de Europese Commissie omtrent de fiscale behandeling van grensarbeiders in Europa waarin het principe van belastingheffing in de woonstaat werd weerhouden, niet werd goedgekeurd, speelde hierbij een rol. Tenslotte was ook de vraag gerezen of grensarbeiders de mogelijkheid hadden om al dan niet te opteren voor de grensarbeidersregeling.
Nieuwe regeling
Het gevolg van de afschaffing van de grensarbeidersregeling is dat de
betrokken werknemers voortaan belastbaar zijn in Nederland
(behalve in het geval van een korte tewerkstelling – zie supra).
Onafgezien van de bijkomende formaliteiten die dit met zich meebrengt,
hoeft dit op zich geen slechte zaak te zijn voor de betrokkenen. De belastingtarieven
voor inkomstenjaar 2004 voor Nederland liggen beduidend lager dan de Belgische
tarieven. Zo betaal je in Nederland bijvoorbeeld op een belastbaar loon
van 30.000 euro ongeveer 1.400 euro belastingen, terwijl je in België
al snel 11.340 euro betaalt.
Let wel dat hierbij nog rekening moet worden gehouden
met de persoonlijke situatie van de betrokkene, de sociale zekerheidsbijdragen
en eventuele salariscomponenten die anders worden gewaardeerd (vb. bedrijfswagens).
De betrokkenen zullen dus voortaan jaarlijks een aangifte in de Nederlandse inkomstenbelastingen moeten indienen vóór (in principe) 1 april van het jaar volgend op het inkomstenjaar. Het betreft hier een aangifte als buitenlands belastingplichtige. Dit impliceert onder meer dat de betrokkenen enkel recht zullen hebben op persoonlijke aftrekposten die aan hun familiale situatie gekoppeld zijn. Andere aftrekposten, zoals bijvoorbeeld interesten betaald voor een hypothecaire lening, komen niet in aanmerking, tenzij men ervoor opteert om als binnenlands belastingplichtige beschouwd te worden. Maar aan deze keuze zijn mogelijk een aantal negatieve gevolgen verbonden. Men dient zich derhalve op voorhand goed te informeren.
In België zullen de grensarbeiders nog steeds een jaarlijkse aangifte in de personenbelasting moeten indienen met opgave van hun wereldwijd inkomen, dus ook de Nederlandse inkomsten. Voor de in Nederland verkregen en belastbare inkomsten dient dan vrijstelling te worden gevraagd. Dit is een vrijstelling met progressievoorbehoud, wat impliceert dat deze inkomsten toch nog zullen meegenomen worden voor de berekening van het belastingtarief dat van toepassing is op eventuele andere inkomsten van Belgische oorsprong.
Bovendien is in de nieuwe regeling voorzien dat op de in Nederland belastbare inkomsten ook nog Belgische gemeentebelastingen moeten worden betaald. Deze bepaling werd ingevoerd om tegemoet te komen aan de Belgische grensgemeenten met veel inwoners van Nederlandse nationaliteit die na 1 januari 1970 hun woonplaats naar België hadden overgebracht en in Nederland waren blijven werken. Op deze personen was de grensarbeidersregeling immers niet van toepassing. Zij maakten dan wel gebruik van alle collectieve voorzieningen in België, maar betaalden er geen belastingen voor.
Duitsland
Naar analogie met Nederland was ook in het dubbelbelastingverdrag met Duitsland een grensarbeidersregeling opgenomen. Ook deze regel werd afgeschaft, zij het met ingang van 1 januari 2004.
Tegelijkertijd werd ook een bepaling opgenomen m.b.t. de berekening van Belgische gemeentebelastingen op de in Duitsland belastbare beroepsinkomsten verkregen door Belgische rijksinwoners.
Frankrijk
Enkel in het verdrag met Frankrijk is momenteel nog een grensarbeidersregeling opgenomen. Dit betekent dat Belgische grensarbeiders die in de Franse grensstreek tewerkgesteld zijn, vooralsnog in België belastingen dienen te betalen op hun inkomsten van Franse oorsprong.
De Belgische belastingadministratie voert momenteel onderhandelingen met de Franse belastingadministratie om ook hier de grensarbeidersregeling af te schaffen. Deze verlopen evenwel minder vlot dan verwacht.
Conclusie
Het fiscale lot van de Belgische grensarbeiders lijkt hiermee dus bezegeld: in de toekomst zullen zij naar alle waarschijnlijkheid belastingen betalen in het land van tewerkstelling in plaats van in België.
In samenwerking met SD Worx
De inhoud van deze
tekst heeft een louter informatief karakter.
De lezer kan geen rechten ontlenen aan deze tekst.
Voorgaande vragen worden bewaard in het archief van de Vraag
van de Week.
