Arbeidsduur / Regelgeving
Deze regelgeving is niet alleen van toepassing op wettelijke overuren, maar tevens op onwettelijke overuren, m.a.w. overuren gepresteerd zonder dat een wettelijke toelating voorhanden is.
Daarom is het belangrijk om te kijken naar:
Absolute maximumgrenzen
1. Absolute dag- en weekgrens (zie ook het overzichtsschema)
In geen geval mag er meer dan 50 uur per week en 11 uur per dag gewerkt worden. Bij continu-arbeid om technische redenen is dat maximum 50 uur per week en 12 uur per dag, of 56 uur per week en 8 uur per dag.
De Koning kan afwijken van deze maximumweekgrens van 50 uur, behalve voor nachtarbeiders.
In bepaalde gevallen van overmacht (bv. arbeid om het hoofd te bieden aan een dreigend of voorgekomen ongeval) zijn er geen absolute grenzen van toepassing.
2. Interne overurengrens
Door de instelling van een interne overurengrens wou de wetgever vermijden dat overuren op een onbeperkte wijze gecumuleerd worden. De interne overurengrens is vastgesteld op 65 uren. Van zodra deze grens bereikt wordt, is het verboden nog verder overuren te presteren, zonder eerst inhaalrust toe te kennen.
Vanaf juli 2005 kan deze interne grens in specifeke gevallen verhoogd worden tot 130 uren via een procedure die bij KB wordt vastgesteld. Dit KB verzekert een onderhandelingsprocedure met cascadesysteem: vooreerst op sectoraal vlak en vervolgens, bij ontstentenis van een sectoraal initiatief, op ondernemingsvlak.
Inhaalrust
1. Principe
Inhaalrust betekent dat elk overuur 'ingehaald'(gerecupereerd) moet worden door een uur dat er niet gewerkt wordt. Dat niet-gewerkte uur (de inhaalrust) moet op een normale arbeidsdag aangerekend worden.
De inhaalrust moet in het trimester waarin de overuren voorkomen, toegekend worden. Die periode kan verlengd worden tot maximum één jaar via een Koninklijk Besluit, een collectieve arbeidsovereenkomst of het arbeidsreglement. Voor nachtarbeiders kan deze verlenging enkel gebeuren door een K.B. of een collectieve arbeidsovereenkomst die door de Koning algemeen verbindend verklaard werd.
Door de toekenning van inhaalrust wordt de toepasselijke wekelijkse arbeidsduur als een gemiddelde bereikt over een trimester. Om dit gemiddelde te berekenen, moet tevens rekening gehouden worden met feestdagen en een aantal schorsingen van de uitvoering van de arbeidsovereenkomst (bv. ziekte, jaarlijkse vakantie, …).
2. Afwijkingen
Voor sommige overuren dient geen inhaalrust te worden toegekend. Het gaat hier dan om overmachtssituaties die door de wetgever omschreven zijn (zie ook het overzichtsschema).
Voor overuren ingevolge het uitvoeren van werken van inventarissen en balansen, moet de inhaalrust worden toegekend binnen de 13 weken volgend op deze overuren.
Hier kan nog melding gemaakt worden van het zogenaamde ' overurenkrediet van 65 uren'. Dit zijn specifieke overuren die niet binnen het trimester (of een langere periode) moeten ingehaald worden, maar wel binnen de 3 maanden volgend op het trimester (of een langere periode) waarin de overuren gepresteerd werden.
3. Versoepeling
Werknemers die overuren presteren in het kader van een buitengewone vermeerdering van werk of een onvoorziene noodzakelijkheid zoals omschreven in de Arbeidswet, hebben principieel recht op inhaalrust en overloon.
Vanaf juli 2005 kan een werknemer kiezen om deze overuren niet in te halen maar onmiddellijk een uitbetaling van deze overuren te ontvangen. Deze uitbetaalde overuren tellen niet mee voor de na te leven arbeidsduur over de referteperiode. De werknemer moet zijn keuze gemaakt hebben nog voor de betaalperiode, gedurende dewelke de prestaties werden verricht, verlopen is.
Deze mogelijkheid is beperkt tot 65 uren per kalenderjaar. Dat aantal uren kan verhoogd worden tot maximum 130 uren overeenkomstig een procedure die bij KB wordt vastgelegd. Dit KB zal een onderhandelingsprocedure via cascadesysteem verzekeren, vooreerst op sectoraal vlak en vervolgens, bij ontstentenis van een sectoraal initiatief, op ondernemingsvlak.
De werkgevers en werknemers die reeds genieten van de mogelijkheid om een deel van de overuren, gepresteerd in het kader van een buitengewone vermeerdering van werk of ingevolge een onvoorziene noodzakelijkheid, niet in te halen, mogen de regeling verderzetten tot deze CAO ophoudt uitwerking te hebben. Zij mogen deze CAO niet meer wijzigen tenzij:
- om het aantal niet in te halen overuren op te trekken tot maximum 65 uren of
- om de duur van de overeenkomst te verlengen en bijgevolg hun huidig systeem te behouden.
Overloon
1. Principe
Overloon is verschuldigd voor alle arbeidstijd gepresteerd boven de daggrens van 9 uur, of boven de weekgrens van 40 uur, of boven de door een CAO verlaagde grenzen.
Overloon is gelijk aan een toeslag van 50% op het normale loon. Die 50% wordt 100% ingeval het overuur gepresteerd wordt op een zondag of een feestdag.
Al naargelang men de overuren per dag of per week telt kunnen er meer of minder van zijn. De overloontoeslag moet betaald worden voor het grootst aantal overuren of het meest gunstige resultaat - dat is meestal op weekbasis (boven de 40 uur per week of door een CAO vastgestelde lagere grens). Maar het kan ook anders (bv. als er een dag niet gewerkt wordt en er op andere dagen boven de 9 uur gewerkt wordt).
2. Uitzonderingen
Voor bepaalde arbeidsregelingen is geen overloon verschuldigd (zie ook het overzichtsschema). Hiertoe is wel vereist dat alle voorwaarden en grenzen die van toepassing zijn op deze arbeidsregeling nauwgezet gerespecteerd worden.
3. Moment van betaling
Het overloon wordt betaald op het einde van de betaalperiode waarin de arbeidsprestaties geleverd werden.
OPGELET!
De betaling van het gewoon loon voor de overuren wordt wettelijk losgekoppeld van het ogenblik waarop de overuren gepresteerd werden en is verlegd naar het ogenblik waarop de inhaalrust wordt toegekend.
