Arbeidsduur / Verbod
Wat hier belangrijk is, zijn zowel de normale arbeidsduurgrenzen als het begrip arbeidsduur.
Normale arbeidsduurgrenzen
Er moet tegelijkertijd rekening gehouden worden met een daggrens én een weekgrens. De overschrijding van deze grenzen levert overuren op, die principieel verboden zijn. Bovendien moet elke werkperiode een minimumgrens respecteren.
1. Maximale dag- en weekgrens
Het is verboden om meer dan 40 uur per week te werken. Vanaf 1 januari 2003 werd deze grens verplicht op 38 uur per week gebracht voor de voltijdse werknemers die op dat moment nog niet genoten van een arbeidsduurvermindering tot (gemiddeld) 38 uur.
Indien de sector of de onderneming de arbeidsduur reeds vóór 1 januari 2003 verminderd had tot (maximum) 38 uur per week, dan mag deze weekgrens ook als een gemiddelde toegepast worden op jaarbasis (i.p.v. per week dus). Concreet wil dat zeggen dat de onderneming nog 40 uur per week mag werken (niet meer!), maar dat er 12 compensatiedagen op jaarbasis gegeven worden om per jaar aan die 38 uur per week te komen (de twee te veel gewerkte uren per week zijn ongeveer gelijk aan 12 arbeidsdagen).
OPGELET!
Het is belangrijk steeds de sectorale modaliteiten van de arbeidsduurvermindering na te kijken - de onderneming die onder deze sector ressorteert moet hiermee steeds rekening houden.
Als de arbeidsduur op 1 januari 2003 nog meer bedroeg dan (gemiddeld) 38 uur per week, dan wordt deze weekgrens verplicht op 38 uur per week gebracht, zonder dat de onderneming in dat geval nog de mogelijkheid heeft om meer dan 38 uur per week te werken met toekenning van compensatiedagen.
Het is verboden om meer dan 9 uur per dag te werken. Als de arbeidsregeling wekelijks geen halve rustdag naast de zondag omvat, bedraagt de daggrens 8 uur.
In de privé-sector kan het bevoegde paritair comité of de onderneming deze grenzen nog verder verlagen door een CAO.
De dag- en de weekgrens moeten gelijktijdig gerespecteerd worden.
Voorbeeld
Als de wekelijkse arbeidsduur 40 uur bedraagt, dan kan de arbeidsregeling maximaal 4 dagen aan 9 uur bevatten en de 5e dag kan er niet meer dan 4 uur gewerkt worden. Bovendien moeten er op jaarbasis nog 12 compensatiedagen toegekend worden om een gemiddelde wekelijkse arbeidsduur van 38 uur te bereiken.
2. Minimumgrens per werkperiode
Het is verboden om minder dan 3 uur te werken per werkperiode.
Die minimumgrens kan bij Koninklijk Besluit of collectieve arbeidsovereenkomst gewijzigd worden.
Begrip arbeidsduur
Om te weten of iemand bijvoorbeeld 38 uur per week werkt, moet je niet alleen naar de werkelijke of effectieve arbeidstijd kijken, maar komen alle uren in aanmerking waarop een werknemer "ter beschikking" staat van zijn werkgever. Dat betekent alle uren waarop hij niet vrij over zijn tijd kan beschikken.
Voorbeeld
De tijd dat een verkoopster in een winkel op klanten wacht, moet in aanmerking genomen worden als arbeidsduur.
Bij Koninklijk Besluit kunnen hier afwijkingen op gegeven worden. Dit is enkel mogelijk voor vervoersondernemingen, werknemers tewerkgesteld aan vervoerswerken en aan werken die hoofdzakelijk met tussenpauzes worden verricht. Bij K.B. kan er bijvoorbeeld bepaald worden dat met bepaalde soorten rusttijd geen rekening moet gehouden worden om de arbeidstijd samen te stellen.
