Kan je ontslagen worden in de aanloop naar de sociale verkiezingen?
De sociale partners hebben de sociale verkiezingen vastgelegd in de periode van 5 tot en met 18 mei. Kathleen Vermeulen, de hr-directeur bij Flanta & C°, heeft in het directiecomité afgesproken om de sociale verkiezingen op dinsdag 6 mei te organiseren. Ze weet dat ze 90 dagen vooraf deze verkiezingsdatum moet aanplakken in het bedrijf, dus op 6 februari. Intussen heeft ze andere katjes te geselen: ze moet vandaag Walter Opdebeeck ontslaan. Hier gaat Kathleen in de fout.
Wat zegt de wet?
Vanaf 30 dagen vóór het aanplakken van de verkiezingsdatum zijn niet alleen de toekomstige verkozenen en hun plaatsvervangers beschermd (wet van 19 maart 1991), maar ook alle kandidaten die niet verkozen zullen worden. Kathleen zal de kandidatenlijst pas 35 dagen na het aanplakken ontvangen. Kathleen zal dus die lijst op 12 maart ontvangen, terwijl de bescherming tegen ontslag van alle geldige kandidaten al is ingegaan op 7 januari. Kathleen moet dus elke werknemer in de periode van 7 januari tot 12 maart als een potentiële kandidaat beschouwen, want zij kan niet weten wie uiteindelijk op de kandidatenlijsten zal verschijnen. Daarom noemen de arbeidsjuristen deze drie maanden (6 januari tot 24 maart) de 'periode van de occulte bescherming'.
Dat weet de vakbond van Walter natuurlijk ook. Om tegen het ontslag in te gaan, zet ze hem op de lijst. De vakbond zal niet vergeten tijdig een officiële aangetekende aanvraag in te dienen tot reïntegratie (via een aangetekend schrijven). Met als gevolg dat Walter geniet van de bescherming.
De verkozenen, hun plaatsvervangers en de kandidaten genieten een zware bescherming, zegt advocaat Eddy Lievens van het kantoor DLA Piper: "Het wordt bijna onmogelijk deze personen nog te ontslaan." Een ontslag kan nog enkel om een dringende reden (die vooraf erkend is door de Arbeidsrechtbank na een openbare procedure) of om economische of technische redenen (na een erkenning door het bevoegde paritair comité waarin vakbonden en patroons zetelen).
"Ontslag is gewoon niet mogelijk zonder betaling van zware vergoedingen, ook als Walter niet meer competent is of het wat rustig aan doet", vervolgt Eddy Lievens. "Als de ontslagen Walter achteraf op de lijst prijkt en Flanta & C° niet ingaat op zijn vraag tot reïntegratie heeft hij recht op deze beschermingsvergoeding. En die is niet niks. Afhankelijk van de anciënniteit van Walter, kan die twee, drie tot vier jaar loon bedragen en daar bovenop moet nog het loon betaald worden tot aan het einde van het mandaat van de verkozenen (bijkomend mogelijk nog vier jaar dus). Ik ontmoet geregeld werkgevers die niet op de hoogte zijn van het bestaan van deze periode van occulte bescherming. Zeker als ze voor een eerste keer sociale verkiezingen moeten organiseren."
Mogelijke valkuil
35 dagen na het aanplakken van de datum van de verkiezingen kent de werkgever dus de kandidaten voor de verkiezing van de ondernemingsraad of het comité voor bescherming en preventie. De 'occulte bescherming" verdwijnt dan. De situatie voor de werknemers die niet op de lijst staan, wordt dus weer gewoon. "Let op", waarschuwt Eddy Lievens. "De vakbonden kunnen in bepaalde gevallen nog tot veertien dagen vóór de verkiezingen kandidaten laten vervangen. Wie dan nog op de lijst komt, geniet van dezelfde zware bescherming."
De les die je moet onthouden
Vanaf nu, begin januari tot veertien dagen vóór de sociale verkiezingen (ten laatste op 18 mei) is een ontslag een juridisch delicate aangelegenheid in een bedrijf waar verkiezingen gehouden worden. Werknemers die aan de voorwaarden voldoen om op de kandidatenlijst te komen, kunnen immers beschermd zijn zonder dat de werkgever het weet.
