Hoe kan ik een jetlag vermijden?
Voor mijn werk moet ik dikwijls naar het buitenland. Daardoor heb ik regelmatig last van een jetlag. Weet je wat de beste manier is om zo'n jetlag te overwinnen?
ANTWOORD
Wat is een jetlag?
Deze Engelse term duidt op een verstoring in het dag-nachtritme.
Prikkels van buitenaf (vb daglicht) en prikkels in ons eigen lichaam (vb het hormoon melatonine) regelen onder andere dit ritme.
Dat bioritme verwacht dat we op specifieke tijdstippen slapen, eten en werken.
Jetlag is het gevoel dat iemand ervaart wanneer onze interne klok niet meedraait met de werkelijke tijd. Het is een gekend fenomeen bij sommige langeafstandsvluchten, maar niet alleen passagiers en piloten kennen dit problem: ook ploegarbeiders kunnen dit ervaren.
Een jetlag heeft dus niets te maken met hoe lang een vlucht duurt, maar wel met hoe groot de afgelegde afstand evenwijdig met de evenaar (= tijdzones) is: de kans op een jetlag na de vlucht Brussel-Johannesburg is dus veel kleiner dan pakweg New York-Los Angeles.
Wat zijn de gevolgen?
Mogelijke symptomen zijn:
- slapeloosheid
- maagklachten
- hoofdpijn
- zich prikkelbaar en futloos voelen
De klachten kunnen een week aanhouden, maar er is een groot individueel verschil. Jongeren hebben vaak meer uitgesproken klachten dan ouderen, en wegens het vrouwelijk hormoon oestrogeen zijn vrouwen gevoeliger voor een jetlag dan mannen. Als vuistregel kan men stellen dat er één dag recuperatie nodig is per doorkruiste tijdzone. Een verschuiving van 1 á 2 tijdzones levert meestal weinig problemen op.
Wat kan je doen om een jetlag te vermijden?
Er bestaat geen specifieke behandeling om een jetlag te voorkomen of genezen, maar er zijn enkele tips die hun nut bewezen hebben:
- Van oost naar west vliegt het best!
Oostwaarts vliegen geeft doorgaans meer problemen dan westwaarts vliegen. Bij oostwaartse vluchten kiest men best voor een dagvlucht. Op die manier kan men een (korte) dag afronden met een flinke nachtrust. Als men toch ‘s nachts vliegt (en aankomt in de vroege ochtend) is het nuttig meteen enkele uren te rusten, en nadien wakker te blijven tot het volgens de nieuwe tijdzone nacht wordt. - Slaap lekker…
Ga een drietal dagen voor vertrek ‘s avonds een uurtje vroeger (bij oostwaarts vliegen) of later (bij westwaarts vliegen) slapen. Hou er rekening mee dat alcohol, caffeïne en nicotine de slaap verstoren. Fel licht kan gebruikt worden om de slaap eventjes uit te stellen. Omgekeerd kan afwezigheid van licht (eventueel door een slaapmaskertje) de slaap vervroegd doen intreden. Slaapmiddelen worden afgeraden: op zich werkt dit wel, maar gezien de nevenwerkingen kan men de volgende dag nog versuft zijn. - Medicatie?
Volgens sommigen zou het hormoon melatonine helpen als behandeling van een jetlag, het gebruik ervan is totnogtoe louter experimenteel.
Uit voorgaande mag blijken dat een goede slaaphygiëne voor vertrek van groot belang is, en dat lang niet alle klachten veroorzaakt worden door een jetlag. Vaak gaat het dan om factoren in het vliegtuig zelf: een lage luchtvochtigheid, lawaai, trillingen en beperkte ruimte tijdens de vlucht,… Droge ogen, hoofdpijn, gezwollen voeten, spierkrampen, sinuslast en dergelijke hebben soms een meer voor de hand liggende uitleg.
Vertrek uitgerust en in goede gezondheid…. Prettige reis!
i.s.m. Arista 
De inhoud van deze tekst heeft een louter informatief karakter. De lezer kan geen rechten ontlenen aan deze tekst. Voorgaande vragen worden bewaard in het archief van de Vraag van de Week.
